Hyperstandardisation in Flanders: Extreme enregisterment and its aftermath

Jürgen Jaspers and Sarah Van Hoof

Abstract

Our intention in this article is to document and analyse an exceptional period in Flemish linguistic history that has not received a lot of attention thusfar, viz., the 1950s through the 1980s. We will argue that these decades mark a period best described as an era of hyperstandardisation, as they involved a large-scale, propagandistic, scientifically supported and highly mediatised linguistic standardisation campaign that has thoroughly ideologised language use in all corners of Flemish society. We will propose that the Flemish ‘intermediate variety’ (tussentaal) ought probably to be seen as an unmistakeable side-effect of this hyperstandardisation process rather than as a transitional stage on the road to full standardisation or the result of a decline in standardisation efforts. In addition to this, we will propose that discourses of declining standardisation efforts are difficult to reconcile with the recruitment of linguistic standardisation in the new global economy.

Keywords:
Quick links
A browser-friendly version of this article is not yet available. View PDF
Absillis, K
(2009a) Vechten tegen de bierkaai. Over het uitgevershuis van Angèle Manteau (1932-1970). Antwerp: Meulenhoff-Manteau.Google Scholar
(2009b) From now on we speak civilized Dutch: The authors of Flanders, the language of the Netherlands, and the readers of A. Manteau. Language and Literature 18: 265-280. CrossrefGoogle Scholar
(2012) Taal tussen tuin en wildernis. Een aanzet tot een historisch-discursieve analyse van het Vlaamse tussentaaldebat. In K. Absillis, J. Jaspers, and S. Van Hoof (eds.), De manke usurpator. Over Verkavelingsvlaams. Gent: Academia Press, pp. 67-97.Google Scholar
Agha, A
(2003) The social life of cultural value. Language & Communication 23: 231-273. Crossref  BoPGoogle Scholar
Androutsopoulos, J
(2010) The study of language and space in media discourse. In P. Auer, and J.E. Schmidt (eds.), Language and Space: An International Handbook of Linguistic Variation. Volume I: Theory and Methods. Berlin, New York: de Gruyter, pp. 740-758.Google Scholar
Auer, P
(2005) Europe’s sociolinguistic unity, or: A typology of European dialect/standard constellations. In N. Delbecque et al. (eds.), Perspectives on Variation. Berlin: Mouton De Gruyter, pp. 7-42. CrossrefGoogle Scholar
Bal, N
(1985) De mens is wat hij doet. BRT-memoires. Louvain: Kritak.Google Scholar
Bauman, R., and C. Briggs
(2003) Voices of Modernity. Cambridge: Cambridge University Press. Crossref  BoPGoogle Scholar
Beheydt, L
(1991a) Dertig jaar taalprogramma's op de radio. In L. Beheydt (ed.), Taal en omroep. ’s-Gravenhage: Stichting Bibliographia Neerlandica, pp. 37-52.Google Scholar
(1991b) Dertig jaar taalprogramma's op de televisie. In L. Beheydt (ed.), Taal en omroep. ’s-Gravenhage: Stichting Bibliographia Neerlandica, pp. 53-63.Google Scholar
Beniest, H
(1963) Een nieuwe A.B.N.-film: De eerste Vlaamse kolder. Zomercapriolen. Bouw zesdaagsenummer VIII: 12-13.Google Scholar
Blancquaert, E
(1969) Praktische uitspraakleer van de Nederlandse taal. Antwerp: De Sikkel.Google Scholar
Blommaert, J
(1999) Language ideological debates. Berlin, New York: Mouton de Gruyter. Crossref  BoPGoogle Scholar
Bouveroux, J
(1965) 15 jaar ABN-kernen. 10 jaar Bouw. Bouw X: 4-5.Google Scholar
Cameron, D
(1995) Verbal Hygiene. London: Routledge.  BoPGoogle Scholar
Coupland, N
(2007) Style. Cambridge: Cambridge University Press.  BoP CrossrefGoogle Scholar
Coupland, N., and T. Kristiansen
(2011) Critical perspectives on language (de)standardisation. In T. Kristiansen, and N. Coupland (eds.), Standard Languages and Language Standards in a Changing Europe. Oslo: Novus, pp. 11-38.Google Scholar
Craps, G
(2002) De humanisering van het taalbeleid in Vlaanderen. In J. De Caluwe, et al. (eds.), Taalvariatie en taalbeleid. Antwerpen, Apeldoorn: Garant, pp. 69-86.Google Scholar
Debrabandere, P
(1998) Het gebruik van verkavelingsvlaams op televisie moet verboden worden. Ja. De Standaard 10 March 1998.Google Scholar
De Houwer, A
(2003) Language variation and local elements in family discourse. Language Variation and Change 15: 329-349. CrossrefGoogle Scholar
Dejaeger-Wolff, J
(1965) De Vereniging voor Beschaafde Omgangstaal. Bouw X: 14-15.Google Scholar
Depoortere, J
(1968) Vlaams of Nederlands? Bouw XIII: 11-13.Google Scholar
Deprez, K
(1981) Naar een eigen identiteit: Resultaten en evaluatie van tien jaar taalsociologisch en sociolinguistisch onderzoek betreffende de standaardtaal in Vlaanderen. Unpublished dissertation. K.U.Leuven.Google Scholar
(1999a) De taal van de Vlamingen. In K. Deprez, and L. Vos (eds.), Nationalisme in België. Identiteiten in beweging (1780-2000). Antwerp: Houtekiet, pp. 103-116.Google Scholar
(1999b) Flemish Dutch is the language of the Flemings. Belgian Journal of Linguistics 13: 13-52. CrossrefGoogle Scholar
Deprez, K., and L. Vos
(eds.) (1998) Nationalism in Belgium. Shifting Identities, 1780-1995. Basingstoke: Macmillan. CrossrefGoogle Scholar
De Schryver, J
(2012) Het einde van de tussentaal en de Vlaamse standaardtaaldiscussie. In K. Absillis, J. Jaspers, and S. Van Hoof (eds.), De manke usurpator. Over Verkavelingsvlaams. Gent: Academia Press, pp. 141-165.Google Scholar
De Schutter, G
(1973) Eksogeen taalgebruik in Zuid-Nederland. Album Willem Pée. Tongeren: George Michiels, pp. 117-123.Google Scholar
Deumert, A., and W. Vandenbussche
(eds.) (2003) Germanic Standardizations: Past to Present. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Crossref  BoPGoogle Scholar
De Wever, B
(1998) ABN-kernen. In R. de Schryver, et al. (eds.), Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. cd-rom. Tielt: Lannoo.Google Scholar
Durnez, G
(1998) Nierop, Maarten van. In R. de Schryver, et al. (eds.), Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. cd-rom. Tielt: Lannoo.Google Scholar
Erickson, F
(2004) Talk and Social Theory. Ecologies of Speaking and Listening in Everyday Life. Cambridge: Polity Press.Google Scholar
Florquin, J
(1965a) Hier spreekt men Nederlands. Bouw X : 10-11.Google Scholar
(1965b) Hier spreekt men Nederlands. Bouw XI: 36-38.Google Scholar
(1965c) Hier spreekt men Nederlands. Bouw XI: 22-23.Google Scholar
(1965d) Hier spreekt men Nederlands. Bouw XI: 28-29.Google Scholar
(1965e) Telegramstijl. Bouw X: 14-15.Google Scholar
(1972) Hier spreekt men Nederlands. Deel 4. Hasselt: Heideland-Orbis.Google Scholar
Geeraerts, D
(2003) Cultural models of linguistic standardization. In R. Dirven, R. Frank, and M. Pütz (eds.), Cognitive Models in Language and Thought. Ideologies, Metaphors, and Meanings. Berlin: Mouton de Gruyter, pp. 25-68. CrossrefGoogle Scholar
Geeraerts, D., S. Grondelaers, and D. Speelman
(1999) Convergentie en divergentie in de Nederlandse woordenschat. Amsterdam: Meertensinstituut.Google Scholar
Geerts, G
(1968) Particularisme. Bouw XIII: 14-18.Google Scholar
(1974) Tweetaligheid binnen het Nederlands. Ons Erfdeel 17: 645-660.Google Scholar
Geerts, G., J. Nootens, and J. van den Broeck
(1980) Opinies van Vlamingen over dialekt en standaardtaal. In G. Geerts, and A. Hagen (eds.), Sociolinguïstische studies. Groningen: Wolters Noordhoff, pp. 233-256.Google Scholar
Grondelaers, S., H. Van Aken, D. Speelman, and D. Geeraerts
(2001) Inhoudswoorden en preposities als standaardiseringsindicatoren. Nederlandse Taalkunde 6: 179–202.Google Scholar
Grondelaers, S., and R. van Hout
(2011) The standard language situation in the Low Countries. Journal of Germanic Linguistics 23: 199-243. CrossrefGoogle Scholar
Grondelaers, S., R. van Hout, and D. Speelman
(2011) A perceptual typology of standard language situations in the Low Countries. In T. Kristiansen, and N. Coupland (eds.), Standard Languages and Language Standards in a Changing Europe. Oslo: Novus, pp. 199-222.Google Scholar
Haeseryn, R
(1998) Vereniging Algemeen Nederlands. In R. de Schryver, et al. (eds.), Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. Cd-rom. Tielt: Lannoo.Google Scholar
Heelbrem, J
(1959) Mijn nuchtere schaduw. Bouw IV: 9.Google Scholar
Heidbuchel, H
(1961) Taalbrievenbus. Bouw VII: 11.Google Scholar
(1962) ABN-woordenboek. Hasselt: Heideland-Orbis.Google Scholar
(1963a) A.B.N.: Waarom en hoe? Bouw zesdaagsenummer VIII: 6-7.Google Scholar
(1963b) Taalbrievenbus. Bouw VIII: 4.Google Scholar
(1964) Ons Nederlands. Bouw veertiendaagsenummer IX: 6-7.Google Scholar
Heller, M., and A. Duchêne
(2007) Discourses of endangerment. Sociolinguistics, globalization and social order. In M. Heller, and A. Duchêne (eds.), Discourses of Endangerment. London: Continuum, pp. 1-13.Google Scholar
Hendrickx, R
(1998) Het Taalcharter – met toelichting. http://​vrttaal​.net​/extra​/taalcharter​.pdf.
Hermans, T., L. Vos, and L. Wils
(1992) The Flemish Movement. A Documentary History 1780-1990. London: Athlone Press.  BoPGoogle Scholar
Impe, L
(2006) Een attitudineel mixed-guise onderzoek naar tussentaal in Vlaanderen. Unpublished master thesis. Leuven.
Jaspers, J
(2001) Het Vlaamse stigma. Over tussentaal en normativiteit. Taal en Tongval 53: 129-153.Google Scholar
(2006) Stylizing standard Dutch by Moroccan boys in Antwerp. Linguistics and Education 17: 131-156. CrossrefGoogle Scholar
(2009) Inleiding. In J. Jaspers (ed.), De klank van de stad. Stedelijke meertaligheid en interculturele communicatie. Leuven : Acco, pp. 1-27.Google Scholar
(2010) Introduction. In J. Jaspers, et al. (eds.), Society and Language Use. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, pp. 1-20. Crossref  BoPGoogle Scholar
Jaspers, J., and F. Brisard
(2006) Verklaringen van substandaardisering. Leuvense Bijdragen 95: 35-70.Google Scholar
Jaspers, J., and M. Meeuwis
(2006) Playing with language in a media-promoted standardisation context. Acta Academica Supplementum 2: 111-140.Google Scholar
Kristiansen, T
(2001) Two standards. One for the media and one for the school. Language Awareness 10: 9-24. Crossref  BoPGoogle Scholar
Lebbe, D
(1997) Exogeen taalgebruik in Vlaanderen: 25 jaar later. Taal en Tongval (themanummer 10): 113-125.Google Scholar
Leroy, G
(1960) Sociaal-culturele aspecten van het gebruik van het A.B.N. bij een onderzoek in de provincie Oost-Vlaanderen. Roeselare: School voor Maatschappelijk Dienstbetoon.Google Scholar
(1961) Sociaal-culturele aspecten van het gebruik van het A.B.N. Bouw VI: 10-11.Google Scholar
Martens, W
(2006) De memoires. Tielt: Lannoo.Google Scholar
Meeus, B
(1974) A diglossic situation: Standard vs dialect. Trier: L.A.U.T.Google Scholar
Mugglestone, L
(2003) Talking proper. The rise of accent as a social symbol. Oxford: Oxford University Press.Google Scholar
Notte, J., and M. Scheirlinck
(2007/8) Lui Vlaams. Interview met Johan Taeldeman. De nieuwe gemeenschap 4: 5-8.Google Scholar
Pauwels, J.L
(1954) In hoever geeft het Noorden de toon aan? Nu Nog 2: 1-9.Google Scholar
Rampton, B
(2011) From ‘multi-ethnic adolescent heteroglossia’ to ‘Contemporary urban vernaculars’. Language & Communication 31: 276-294. CrossrefGoogle Scholar
Selinker, L
(1972) Interlanguage. International Review of Applied Linguistics 10: 209–231. CrossrefGoogle Scholar
Slembrouck, S., and M. Van Herreweghe
(2004) Teletekstondertiteling en tussentaal. De pragmatiek van het alledaagse. In J. De Caluwe, et al.(eds.), Taeldeman, man van de taal, schatbewaarder van de taal. Gent: Academia Press, pp. 853-876.Google Scholar
s.n
(1952) Het A.B. en de dialecten. Nu Nog 2: 10-11.Google Scholar
(1959a) Eerste Gebod: Realist zijn. Bouw IV: 2.Google Scholar
(1959b) Taalgebruik in pers en radio. Bouw zesdaagsenummer (los nummer). 5.Google Scholar
(1961a) Pleidooi voor praktische grootnederlandse werking. Bouw VI: 3.Google Scholar
(1961b) Sociaal-culturele aspecten voor het gebruik van het A.B.N. Lager- en Kleuteronderwijs. Bouw VII: 10-11.Google Scholar
(1963) Nog Zomercapriolen. Bouw VIII: 5.Google Scholar
(1964a) Prijskamp. Bouw 9: 15.Google Scholar
(1965a) Bij een lustrum. Bouw X: 3.Google Scholar
(1965b) Galg en rad proza. Bouw XI: 12-13.Google Scholar
(1965c) Het ABN in Vlaanderen 1965. Bouw X: 6-7.Google Scholar
(1965d) Nieuws! Bouw X: 14.Google Scholar
(1965e) Op zieke benen. Bouw XI: 1-3.Google Scholar
. [the editors] (1960) Beschaafde taal, sociale plicht! Bouw VI: 2-3.Google Scholar
. [the editors] (1961a) Geen vaarwel. Bouw VII: 2-3.Google Scholar
. [the editors] (1961b) Nu meer dan ooit! Bouw VII: 2-3.Google Scholar
. [the editors] (1962) Zijn de bouwers moe? Bouw VII: 1.Google Scholar
. [the editors] (1967) Je interesseert je beslist ook ervoor. Bouw XIII: 1.Google Scholar
Simons, L
(1998) Heideland. In R. de Schryver, et al. (eds.), Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. cd-rom. Tielt: Lannoo.Google Scholar
Taeldeman, J
(1993) Welk Nederlands voor Vlamingen? In L. De Grauwe, and J. De Vos (eds.), Van sneeuwpoppen tot tasmuurtje. Gent: Bond Gentse Germanisten, pp. 9-28.Google Scholar
Teirlinck, H
(1951) Beschaafd. Nu Nog 1: 10-11.Google Scholar
van Bezooijen, R.
(2004) Dialectattitudes in Vlaanderen en Nederland. In J. De Caluwe, et al.(eds.), Taeldeman, man van de taal, schatbewaarder van de taal. Gent: Academia Press, pp. 777-788.Google Scholar
Van Causenbroeck, B
(1998) Grauls, Jan. In R. de Schryver, et al. (eds.), Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. cd-rom. Tielt: Lannoo.Google Scholar
Vandekerckhove, R
(2000) Structurele en sociale aspecten van dialectverandering. Gent: KANTL.Google Scholar
(2009) Dialect loss and dialect vitality in Flanders. International Journal of the Sociology of Language 196/197: 73-97.  BoPGoogle Scholar
Vandenbussche, W
(2010) Standardisation through the media. In P. Gilles et al. (eds.), Variatio delectat. Empirische Evidenzen und theoretische Passungen sprachlicher Variation. Frankfurt am Main: Peter Lang, pp. 309-322.Google Scholar
Van Den Hende, F
(1965) De leraar op het bankje. Bouw XI: 4-5.Google Scholar
van der Horst, J
(2008) Het einde van de standaardtaal. Amsterdam: Meulenhoff.Google Scholar
Van de Velde, H
(1996a) Variatie en verandering in het gesproken standaard-Nederlands (1935–1993). Nijmegen: Catholic University of Nijmegen.Google Scholar
(1996b) Verkavelingsvlaams. Wat is mij dat nu? In R. van Hout, and Kruijsen (eds.), Taalvariaties. Dordrecht: Foris, pp. 261-271.Google Scholar
Van Hoof, S
(2013) Feiten en fictie. Een sociolinguïstische analyse van het taalgebruik in fictieseries op de Vlaamse openbare omroep (1977-2012). Unpublished Ph.D. dissertation. University of Antwerp.
Van Mechelen, F
(1960) Algemeen beschaafd Nederlands in het gezin. Bouw VI: 6-7.Google Scholar
van Nierop, M., and R. Haeseryn
(1998) Heidbuchel, Hendrik. In R. de Schryver, et al. (eds.), Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. cd-rom. Tielt: Lannoo.Google Scholar
Van Waeyenberge, G
(1961) Beniest verfilmt de boerenkrijg. In de Kempen trompt de hoorn. Bouw VII: 8-9.Google Scholar
Vastesaeger, M
(1965) Opgepast voor het ABN. Bouw X: 4-5.Google Scholar
Verdegem, L., and J. Depoortere
(1968) Interview met dr. Marc Galle. Bouw XIII: 4-8.Google Scholar
Walschap, G
(1969) De culturele repressie. Hasselt: Heideland-Orbis.Google Scholar
W.D. [Driessen, W.]
(1959) Noord-Zuid-Verbinding. Bouw IV: 7-8.Google Scholar
Willemyns, R
(1996) Pluricentric principles in the standardization of 19th century Dutch. Word – Journal of the International Linguistics Association 47: 63-72.Google Scholar
(2007) De-standardization in the Dutch language territory at large. In C. Fandrych, and R. Salverda (eds.), Standard, Variation and Language Change in Germanic Languages. T bingen: Gunter Narr Verlag, pp. 265-279.Google Scholar
Willemyns, R., and R. Haeseryn
(1998) Taal. In R. de Schryver, et al. (eds.), Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. cd-rom. Tielt: Lannoo.Google Scholar
Willemyns, R., and W. Daniëls
(ed.) (2003) Het verhaal van het Vlaams. Antwerp: Standaard.Google Scholar