ترجمهبازخوانی قربانیان جنگ جهانی دوم از طریق ترجمه: به دور از بیشه خیزران و یوکو ایاگی11.نام دختر یازده ساله ژاپنی است که در خلال دوره اضمام کره به ژاپن، پدر او در دولت ژاپن مشغول به کار بود و خانواده او مجبور شدند تا خانه خود در نانام در کره شمالی را ترک و به بوسان کره جنوبی فرار کنند تا به ژاپن بازگردند.
[Refaming the victims of WWII through translation:
So far from the Bamboo Grove and Yoko
Iyagi]
این مطالعه راهها و حوزهای را که به موجب آن صداهای روایی در متن مبدأ کدگذاری و از طریق ترجمه بازگو و به میان آورده شدهاند را مورد بررسی قرار میدهد. به دور از بیشه خیزران (واتکینز 1986)، روایت شخصی یک دختر 11 ساله ژاپنی در خلال روزهای جنگ جهانی دوم است که بهعنوان یک متن درسی برای دانشآموزان دبستانی و متوسطه در ایالات متحده آمریکا قرار داده شد که البته بعدها مورد انتقاد شدید والدین کرهای-آمریکایی قرار گرفت و این رمان ممنوع اعلام شد. استدلال آنها این بود که این رمان با ایجاد یک دوگانگی «ژاپنی خوب-کرهای بد» دانشآموزان جوان آمریکایی را گمراه می-سازد. ترجمهی کرهای توسط یک چاپخانه مشهور در کره جنوبی تا سال 2007 توزیع گردید و همین امر بسیار جنجالی شد. هرچند رمان و ترجمه آن مورد نقد بسیاری قرار گرفت با این حال پژوهشگران مطالعات ترجمه از آن چشم پوشی کردند. این مطالعه با استفاده از مدل تحلیلی بیکر22.Baker (2006) و با در نظر گرفتن مفهوم چهارچوب بندی گافمن33.Goffman (1974) و اثر جنت44.Genette (1997) کتاب به دور از بیشه خیزران و ترجمه کرهای آن را تحلیل کرده و راهبردهای چهارچوب بندی مورد استفاده میانجیگران برای بازگویی روایی در زمینه جدید را مورد بررسی قرار می-دهد.
- نظریه روایی,
- چهارچوببندی,
- پیرامتنها,
- یوکو ایاگی,
- به دور از بیشه خیزران ,
- کرهای
«زمانی که در مقطع دهم بودم یکی از دوستانم از من سئوال کرد، «چرا اینقدر کرهای-ها به ژاپنیها بدی میکنند؟»[…] وقتی که از او پرسیدم که چرا اینطور فکر می-کنی، میگفت که در حول و حوش مقطع ششم این رمان را خوانده است. من متحیر شدم که چطور یک کتاب میتواند حقیقت را تا جایی بدتعبیر کند که [اینچنین] جای متجاوزان و قربانیان عوض شده باشد.» (سانگ 2012)
1.مقدمه
در 2005، یوکو ایاگی [داستان یوکو]، ترجمه کرهای به دور از بیشه خیزران (واتکینز 1986، سپس با اختصار به دور از بیشه خیزران)55.SFFBG، توسط مانهاک دونگنه66.Munhakdongne خانه چاپ کره جنوبی به بازار کتاب کره جنوبی راه یافت. به دور از بیشه خیزران یک زندگینامه خودساخته براساس خاطرات کودکی نویسنده، یوکو کاواشیما واتکینز77.Yoko Kawashima Watkins است. رمان درباره داستان شخصی دختری یازده ساله ژاپنی به نام یوکو است که در یک بیشه خیزران واقع در نانام88.Nanam ، شهری اشغال شده توسط ژاپن در بخش شمال کره شمالی زندگی میکند که در آن زمان توسط ژاپن اشغال شده بود، برای اولین بار توسط بیچ تری بوکز99.Beech Tree books هنگام آوریل 1986 به چاپ رسید. موضوع اصلی سفر یک خانواده ژاپنی از کره به ژاپن است: وقتی مشخص میشود که ژاپن در جنگ جهانی دوم در حال شکست خوردن است، یوکو و مادر و خواهر او از کره میگریزند و با قطار و پای پیاده فرار میکنند. بعد از تجربه شلیک گلوله، بیماری، فقر و گرسنگی، حالا آنها شاهد صحنههای مرگ و خشونت هستند؛ و کرهای ها مرتکب اعمال بیرحمانهای من جمله تجاوز جنسی علیه ژاپنیها میشوند. برای رهایی از چنگال تجاوز جنسی کرهایها به ظاهر مرد درآمدند و در آخر به بوسان (شهری بندری واقع در کره جنوبی) رسیدند، جایی که سوار کشتی به مقصد کیوتو، ژاپن شدند. بعد از ورود به ژاپن، آنها باید دوباره یاد بگیرند چطور در کشوری که از جنگ ویران شده است زنده بمانند. این کتاب بعد از نوشته شدن توسط یک مؤلف ژاپنی در مدت زمان کوتاهی پس از انتشار در سال 1986 به طور گستردهای مورد پذیرش قرار گرفت. این کتاب به زودی به کتاب درسی محبوبی برای دانشآموزان دبستانی و راهنمایی در چندین ایالت تبدیل شد و هم چنین در فهرست کتابهای توصیهشده مدارس در کالیفرنیا، نیویورک، رود آیلند1010.Rhode Island و تگزاس قرار گرفت. با این حال در سال 2006، جوامع کرهای-آمریکایی در بوستون که جمعیت زیادی از کرهای-آمریکاییها را داشتند تصمیم بر تحریم این کتاب گرفتند، با این استدلال که دانشآموزان جوان را با ایجاد یک دوگانگی «ژاپنی خوب-کرهای بد» و به تصویر کشیدن کرهایها به عنوان متجاوزان و ژاپنیها تحت عنوان قربانیان گمراه کرده است. این جنبش توسط الکس هو1111.Alex Huh رقم خورد، سپس این دانشآموز مقطع هفتم به این خاطر که اس اس اف بی جی به عنوان محتوای درس کلاس توزیع شده بود از حضور در کلاس امتناع کرد زیرا وی از بیرحمی ژاپنیها علیه کرهایهای مستعمره از طریق بازدید موزههای کره جنوبی آگاهی کسب کرده بود. کمی بعد انجمن «والدین فعال در زمینه آموزش صحیح آسیایی» تشکیل و نامه اعتراضی توسط کنسول کره جنوبی در بوستون به اداره آموزش و پرورش ماساچوست ارسال گردید. این تحریم در نهایت منجر به حذف این کتاب از برخی برنامههای درسی آمریکا شد. برای مثال، در کالیفرنیا، به دور از بیشه خیزران به لطف «انجمن مدارس کرهای کالیفرنیایی شمالی» از برنامه درسی حذف شد که تحریم منطقهای را به کل کشور تعمیم داد و همچنین نامه اعتراضی به اداره آموزش و پرورش ایالت کالیفرنیا ارسال کرد. در مریلند، یک معلم دوره متوسطه این جنبش را آغاز کرد و در نتیجه کتاب از برنامه درسی بیش از 171 مدرسه ابتدایی و متوسطه حذف شد. برخی دیگر نیز به پیروی از این دادخواست در ایالات نیوانگلند قرار دارند. با این وجود، جنبش در جایی مانند ماساچوست که محل زندگی و سخنرانیهای مؤلف کتاب است موفق نبود. کتاب از آغاز «انتشار اولیه در چین و هند تحریم شد» (پارک و سوهن 2007). انگیزه این ممنوعیت در چندین سطر از کتاب مشهود است که در آن مادر یوکو به شدت از ژاپن به خاطر دامن زدن به جنگ انتقاد میکند و از اقدامات نظامی ژاپن از جمله حمله به بندرگاه پرل1212.Pearl Harbor دوری میجوید (واتکینز 1986، 17). با این حال، ترجمه ژاپنی این کتاب خیلی زود در بازار کتاب ژاپن در دسترس قرار گرفت و در ژانویه 2013 به پرفروشترین کتاب آمازون در ژاپن تبدیل شد.1313. https://web.archive.org/web/20130607092730/ http://www.amazon.co.jp/gp/bestsellersbooks [last accessed 16 July 2015]. چین به دلیل احساسات ضدژاپنی این کتاب را در کشور ممنوع کرد. گزارشات تاریخی جنگ جهانی دوم نشان میدهد که ارتش ژاپن در شرق آسیا به ویژه در چین و کره خشونتهای بیرحمانهای را تا سال 1945 مرتکب شده است و اینکه ارتش ژاپن نهادهای خودخواسته، بلند-مدت و نظاممندی را برنامهریزی، طراحی و تقویت کرده بود تا خشونتهایی از قبیل واحد 1414.واحد 731 یک واحد مخفی بدنام جنگ بیولوژیکی و شیمیایی امپراطوری ارتش ژاپن بود که در طول جنگ جهانی دوم آزمایش-های انسانی کشندهای را انجام داد. قربانیان واحد 731 در درجه اول زندانیان کرهای، چینی، مغولی و روسی بودند، اما برخی از آمریکایی-آفریقاییها و اروپاییها نیز شکنجه میشدند. آنها شامل مردان، زنان، کودکان و نوزدان بودند که تحت طیف وسیعی از آزمایشات غیرانسانی از جمله کالبدشکافی بدون بیهوشی، سرما زدگی، قطع عضو برای بررسی افت خون و وحشیگریهای مشابه قرار میگرفتند.731 و زنان برده1515.زنان برده زنانی بودند که به طور سیستماتیک ربوده و اجبارأ به بردگان جنسی برای ارتش ژاپن در طول جنگ جهانی دوم تبدیل میشدند.بسیاری از کشورهای اشغال شده من جمله کره، فیلیپین، برمه، تایلند، ویتنام، مالزی و اندونزی بودند. در مورد این موضوع بین کره جنوبی و ژاپن اختلافات طولانی مدتی وجود داشت که در آن زنان برده خواستار عذرخواهی رسمی حکومت ژاپن شدند. هرچند ژاپن به طور مداوم و خودسرانه سابقه تاریخی قاچاق انسان و بردگی جنسی را رد کرد. برای جزئیات بیشتر از این سایت بازدید کنید www.womenandwar.net/contents/home/home.nx [last accessed 16 July 2015]. را در دوران جنگ مرتکب شوند. چینیها نیز قربانی وحشیگریهایی مانند کشتار نانجینگ1616.Nanjing Massacre (یا تجاوز نانجینگ) بودند. این گزارشات تاریخی و مشاجرههای پیوسته بر سر مالکیت جزایر واقع شده بین دو کشور به ایجاد تنش بین دو کشور منجر میشوند. با توجه به اینکه به دور از بیشه خیزران تاکنون از چاپ و انتشار در چین محروم شد تا سال هم 2013 به ژاپنی ترجمه نشد؛ زمانی که انتشار و چاپ آن کتاب توسط برنامه تلویزیون عمومی کره جنوبی زیر سئوال رفت، شایان ذکر است که در بازار کره جنوبی در سال 2005 ترجمه و عرضه شد و همان طور که در بخش 4 و 5 بحث خواهد شد هدف انتقاد قرار گرفت. ناشر کره جنوبی پس از تلاشی بی-فایده در حمایت از کتاب تصمیم گرفت به خاطر فشار اجتماعی شدید همه نسخهها را از کتابفروشیها خارج کند (لیم 2014، 41).1717.این خانه نشر یکی از مشخصات گروه اتشارات مونهاک دونگ است که در سال 1993 تأسیس شد. این شرکت به توسعه و مالکیت 23 مشخصات ناشر در زمان نوشتن ادامه داده است. هرچند کتاب و ترجمه آن مورد نقد بسیار قرار گرفت، بسیاری از پژوهشگران حوزه مطالعات ترجمه به به دور از بیشه خیزران بی توجهی نشان دادند.1818.تا آنجا که من میدانم، هیچ جنبش قابل توجهی به دست پژوهشگران حوزه مطالعات ترجمه در کره جنوبی درباره به دور از بیشه خیزران و ترجمه کره جنوبی آن آغاز نشده است. هیچ کدام از آنها در مورد حذف ترجمههای آثار از کتابفروشیها اعتراض نکردند؛ و هیچ کدام نیز پیرو روایتهای ملی نبودند. براساس این فرض ترجمه یک فرایند پیچیده و چنده لایهای است که نه تنها مترجمان بلکه سایر فعالان کلیدی از جمله چاپخانهها را نیز شامل میشود. هدف این مطالعه شناسایی راهبردهایی موردتأیید واسطههایی است که با بازخوانی مجدد روایی متن مبدأ قصد دارند آن را برای فرهنگ مقصد مناسب و قابل قبول کنند و زمانی که لایه دیگری از چهارچوب فراهم گشت، راهها و محتواهایی را که در آنها پذیرش متن مقصد کرهای تغییر پیدا میکند را مورد آزمایش قرار میدهند. با قبول مدل تحلیل بیکر (2006) و با استفاده از مفهوم چهارچوببندی و اثر منتقد فرانسوی جرارد جنت (1997)، تأکید اصلی روی بازخوانی فرامتنی و باز تدوین ترجمه کرهای است. این مقاله با بحث درموردمفاهیم نظری کلیدی، «روایت» و «چهارچوب» آغاز میشود.
2.روایت و چهارچوب
داستانها نقش بنیادی در تعامل انسانی دارند. بشر به طور غریزی داستانها را خلق و تعریف میکنند که شامل گزارشات شخصی جزئی تا داستانهای حماسی درباره وقایع مهم در تاریخ بشری میشود. از دهه 1960، نظریه روایی گسترش یافت و تقریبأ در هر رشته و حرفه مورد استقبال قرار گرفت. اگرچه مطالعه روایت در بسیاری از رشتهها انجام شده و تعاریف روایت به تبع آن چند برابر شده است، مفهوم روایی به کار گرفته شده در این مطالعه از نظریههای جامعهشناختی کلیتری الهام گرفته است.
در علوم اجتماعی، روایتها داستانهایی هستند که افراد برای ایجاد حس واقعیت نقل میکنند. آنها از اشکال دیگر گفتمان متمایز هستند چون «رویدادها انتخابشده، سازمانیافته، متصل و ارزیابی میشوند و برای مخاطب خاص معنیدار هستند.» (ریسمن و کوینی 2005، 394). محققان علوم اجتماعی علاوه بر سخن از رویدادهایی که در روایت گنجانده شده یا برون رانده شده بر روی کیستی، چگونگی و چرایی حقایق جمعآوری شده، رویدادهای روایی و داستان ساختگی تمرکز میکنند. این رویکرد روایتها را تحتعنوان رفتارهای اجتماعی در نظر میگیرد که بهعنوان ابزاری برای کنترل اجتماعی و ایستادگی عمل میکنند. از آنجایی که روایات در محل حضور افراد زمینههایی بسترسازی و تولید شدهاند، میتوانند با بر روی رفتار ما تحت عنوان مکانیسمهای اجتماعی عمل کرده و نقش اساسی را در ایجاد هویت داشته باشند. بنابراین روایات اغلب «اقدامات اجتماعی» خوانده میشوند. این درک از روایات بهوسیله بیکر (2006) در رسالهاش مطرح شد تا روشی که در آن روایات و روایات ترجمهشده برای «مشروعیت بخشیدن به نسخه رویدادهایشان» استفاده میشود را مورد بررسی قرار دهد (1).
در مطالعات ترجمه، رویکردی که متأثر از نظریه روایی باشد به محققان این اجازه را میدهد تا محصول ترجمه و کل فرایند ترجمه را از دیدی همه جانبه بررسی نمایند. این امکان وجود دارد که ترجمه شامل پیکرهبندی متن اصلی باشد که به شکلی مطلوب یا نامطلوب در محیطی از ایدئولوژیهای متناقض پذیرفته شده باشد. از آنجا که روایتها تعاملی و اجتماعی هستند و به این دلیل که قسمتهای منفرد در یک روایت بزرگتر قرار گرفته و وقایع منفرد به هم پیوستهاند، تحلیلگران از این رویکرد استفاده میکنند تا یک متن واحد و ارتباط آن با متون و رویدادهای دیگر را زمینهسازی و بررسی نمایند. اگرچه اصول ترجمه هنوز مهم است، تحلیل زبانی صرف تحت این رویکرد راه را برای رویکرد تحلیلی عناصر نادیده گرفته شده غیرکلامی مانند تصاویر و همچنین بررسی مجدد آنها باز میکند. همانطور که در فصول 4 و 5 در خصوص تصمیمات چهارچوببندی مجدد فرامتنی توسط ویراستاران و ناشران بحث خواهد شد، زمانی که مرحله ترجمه پیچیده و چندلایه باشد، سهم مترجم را نمیتوان از دیگر عوامل درگیر در تولید فرایند مجزا و جدا دانست.
به عنوان شکلی انعطافپذیرتر از تحلیل مفهومی که به محققان اجازه مشاهده ترجمه در بافت بزرگتری را میدهد، رویکرد روایی برای بررسی تأثیر ترجمه بر جامعه مفید شناخته شده است و در نتیجه جوانب جدیدتری از تحقیق ترجمه را پدیدار میکند. در این زمینه، محققان گونههای روایی متنوعی را ارائه کرده-اند، اما این مطالعه از مدل اصلی تحلیلی بیکر پیروی میکند، زیرا بینش نظری ارزشمندی را درباره چگونگی استفاده ترجمه در ایجاد واقعیت و بهویژه در شرایط منافات ارائه میدهد؛ این مطالعه همچنین این امکان را به ما میدهد تا با زمینهسازی آن در مجموعه گستردهتری از روایتهایی که در آن جای گرفته به آنسوی روایت محلی نگاه بیندازیم (بیکر 2006، 4). کاربرد نظریه روایی در راستای مطالعات ترجمه به طور کامل در یک سری از آثار توسط بیکر بحث شده است (2005،2006، 2007، 2009، 2010 الف، 2010 ب) و به ویژه سامرز و گیبسون1919.Somers and Gibson (1994)، سامرز (1997) و برنر (1991) منابع اصلی خود را تشکیل دادهاند. از زمان بیکر (2006)، رویکردهای مبتنی بر روایت به طور منظم در مطالعات ترجمه به کاربرده میشوند (برای مثال، بالدو، بوئری 2008، الهرثانی 2009؛ الشریف 2009؛ هاردینگ 2009، 2012 الف، 2012 ب).
بازخوانی مفهومی است که بیکر (2006) در مطالعات ترجمه در راستای بحث درباره چگونگی گنجاندن روایتهای مشروح در متن در روایتهای بزرگتر و چگونگی کمک گزینههای ترجمه به شکلگیری جهان پیرامون ما اتخاذ کرده است. اصطلاح «بازخوانی» توسط محققان رشتههای گوناگون تحصیلی استفاده شده است اما این مفهوم به آثار گافمن باز میگردد(1974، 345): «بازخوانی فردی فعالیت برای وی هدفمندی را به ارمغان میآورد». از زمان کار گافمن، دانشمندان مختلفی بازخوانی را به روشهای موشکافانه مختلفی تعریف کردهاند. هرچند، این مطالعه ربطی به تمایزگزاری بین «الگو»، «بازخوانی» و «بازخوانی-ها» ندارد. در عوض، بهطور خاص روی مسیری تمرکز میکند که در آن تغییر پذیرش روایت میتواند در صورتی حادث شود که لایه بازخوانی دیگری به فرایند ترجمه اضافه شده باشد. بنابراین «بازخوانی» را به-عنوان ابزاری در دست پژوهشگران مطالعات جنبش اجتماعی و ترجمه میشناسد؛ به طور کلی، «بازخوانی یک لنز تفسیری است که افراد معنا را به آن نسبت داده و به مفهوم جهان خود میرسند»؛ «لذا همین موضوع به خودی خود مانند روایات گسترش پیدا میکند» (بیکر 2008، 23). همانطور که الهرثانی (2009، 52) میگوید، «قدرت بازخوانیها در توانایی آنها برای تأثیرگذاری در درک دیگران از وقایع و شفافسازی برخی از جنبههای آن وقایع و کم اهمیت جلوه دادن برخی وقایع دیگر نهفته است». در این حالت، بازخوانی «یک راهبردی فعال است که دلالت بر عاملیت داشته که به وسیله آن آگاهانه در ساخت واقعیت مشارکت میکنیم» (بیکر، 2006، 106). وقتی که متنی در فرهنگ جدید با ایدئولوژیهای متعارض وارد میشود، زمینه اطراف ترجمه نیز تغییر میکند؛ و چون روایتها ارتباط تنگاتنگی با جامعه-ای دارند که در آن قرار گرفتهاند، چندین راهبرد گفتاری و چهارچوبی میتواند به طور همزمان به کار گرفته شود. بیکر (2006) طیف گستردهای از ابزارها را توصیف میکند که در هنگام ترجمه و تفسیر برای بازخوانی و بازخوانی مجدد استفاده میشوند؛ این مقاله بر روی ابزارهای فرازبانی متمرکز است که شامل مجموعهای از عناصر از قبیل، لحن، توپوگرافی و منابع بصری از جمله رنگ و تصویر هستند (بیکر 2007، 158). این عناصر فرازبانی از آن جهت اهمیت دارند که مسئولیت تفسیر متن و بازتاب روایی را از زاویهای خاص به عهده دارند. جنت باور دارد که «متن بدون فرامتن وجود ندارد» (1997، 3) و این حاشیه از متن چاپ شده در حقیقت کل مطالعه را کنترل میکند (1991، 261). جنت فرا متنها را به درون متنها و برون متنها تقسیم میکند. قبلی شامل متونی در داخل یا بیرون خود متن میشود، از قبیل عناوین، یادداشتها، پیشگفتار، شرح غلو آمیز و جلد میشود و بعدی شامل متنهایی است که ظاهرأ از جلد کتاب، من جمله مصاحبهها، خلاصهها، حروف و یادداشتهای روزانه فاصله گرفتهاند.
فرامتنها نقش مهمی را در «بازخوانی ترجمه برای ارائه به خواننده بازی کرده و نشان میدهند که چگونه متون و نویسندگان آنها ممکن است در ترجمه دیده شوند»؛ به همین ترتیب، «تصمیمات اتخاذ شده در ارائه متون ترجمهشده بیانگر چهارچوبهای روایی است که در آن فرهنگ مقصد وضعیت متن را مشخص کرده و نشان میدهد که چگونه متون و نویسندگان آنها ممکن است در ترجمه دیده شوند» (سامرز 2012، 172-173). همانطور که الشریف (2009، 75) اشاره میکند، «این ابزارهای بازخوانی معمولأ به تنهایی توسط مترجمان کنترل نمیشوند، چرا که ویراستاران و ناشران سهم مهمی را در فرآیند انتخاب و چهارچوببندی مطالب ترجمه شده در راستای رسیدن به منافع و برآوردن اهداف خود دارند». همان طور که در ذیل نشان خواهم داد در بخش 4 و 5، واسطههایی چون ناشران، ویراستاران و حتی خود مترجم نیز نتوانسته است با استفاده از شیوه علامت زنی در فرامتنهای متون، یوکو ایاگی؛ ترجمه کرهای از به دور از بیشه خیزران را بازخوانی کند. این ترجمه با مثال نشان میدهد که چگونه پذیرش متنی که زمانی بهوسیله مجموعه متفاوتی از مواد فرامتنی احاطه شده میتواند در فرهنگ مقصد تغییر پیدا کند.
3.روایت به دور از بیشه خیزران در آمریکا
در دنیای انگلیسی زبانان، به ویژه در ایالات متحده آمریکا، به دور از بیشه خیزران تحت عنوان داستان واقعی جالب توجهی از شجاعت و بقا به حساب میآید. از زمان انتشار این کتاب در سال 1986، چندین جایزه از جمله فرهیختگان ادبی کودکان را از انجمن کتابخانه عمومی بوستون در سال 1998 دریافت کرده است؛ واتکینز همچنین جایزه شجاعت وجدان را از انجمن صومعه صلح دریافت کرد و این کتاب بهعنوان یکی از شصت کتاب پیشنهادی دپارتمان آموزشی ماساچوست برای مقاطع 5 تا 8 تبدیل شد (والاچ، 2008، 17). همانطور که قبلأ در مقدمه ذکر شد، کتاب بعدأ بهعنوان یک سرفصل آموزشی برای دانشآموزان ابتدایی و متوسطه در دیگر ایالات آمریکا قرار گرفت و توسط میلیونها دانشجو در سراسر کشور و جهان تا به امروز مورد مطالعه قرار گرفت. به عنوان مثال، در برخی از مدارس آفریقا و چندین مدرسه بین المللی در کره جنوبی نیز بهعنوان کتاب درسی استفاده میشود (جی. لی 2007).2020.همه ترجمهها از آن من هستند، مگر اینکه خلاف آن مشخص شده باشد. هرچند «غیرقابل تصور است که معلمان آمریکایی امروز کتابی را تعیین کردهاند که اشغال ظالمانه قاره اروپا توسط آلمان یا قساوتهایی که در اردوگاههای کار صورت گرفته را میپوشانند»، به دور از بیشه خیزران به طور کنایه آمیزی «دقیقأ به همین سادگی و بی چون و چرا به کلاسهای درس مدرسه متوسطه راه پیدا کرده است» (والاچ، 2008، 18).
پذیرش این کتاب در ایالات متحده به سه دلیل ممکن است. اولأ، روایت آمریکایی با بمباران اتمی ژاپن در جنگ جهانی دوم ارتباط دارد و زمانی که ترس و تراژدی جنگ از دهان قهرمانانی گفته میشود که خود قربانیانی بیگناه و بیپناه بودهاند، روایت قربانیان ژاپنی بیشتر نمایان میشود (اس. ای. لی 2007؛ لیم 2010؛ شیباتا 2016). البته روایات جمعی بسیاری در بطن جامعه آمریکا وجود دارد که بسیار فراگیرتر از گزارشات فردی چون تهاجم ژاپنیها به پرل هابر، بدرفتاری آمریکاییها در اوکیناوا و استرالیا و اسرای جنگی بریتانیا در مناطق دیگر خاور دور است. به هر حال، به باور لیم (2016، 6) که به بررسی تاریخ فراملی «مرگ میهنی» و «آشتی تاریخی» در شرق آسیا میپردازد، قربانیشدن ژاپنیها با جملاتی مانند «ژاپن تنها ملتی که بمباران اتمی شد» بیشتر تقویت میشود. همین امر سبب میشود تا ژاپن جایگاه خاصی به عنوان یک قربانی در مقایسه با نویسندگان آمریکایی «آشویتس2121.بزرگترین و مجهزترین اردوگاه کار اجباری آلمان نازی در خلال جنگ جهانی دوم که حدود 4 میلیون اسیر در اتاقهای گاز و کورههای آدم سوزی کشته شدند. و هیروشیما به عنوان دو نماد مرگ دسته جمعی انسان به خود اختصاص دهد.» حتی خود واتکینز نیم صفحهای خود نوشته (واتکینز 2000) در کتاب به دور از بیشه خیزران تحت عنوان گزارشی تاریخی درباره ویرانی ژاپن توسط دو بمب اتمی اختصاص داد. به طور خاص، بیان روایتی از قربانیان غیرنظامی و زنده ماندن نفراتی معدود سبب شد تا خوانندگان با آلام آنها راحتتر همدردی نمایند. به دور از بیشه خیزران اغلب از دید کودکی غیرنظامی روایت میشود که به استثنای چند فصل به دنبال برادرش هیدیو و پیوند مجدد خانوادهاش است. انتخاب این دیدگاهها به این معناست که حمله ژاپن به آمریکاییها در پرل هاربر و اوکیناوا به ورطه فراموشی سپرد میشود و مسئولیت بدرفتاری ژاپنیها اسرای جنگی بیجواب میماند، در حالی که خوانندگان آمریکایی هنوز به یاد دارند که آمریکا چه خساراتی به هیروشیما و ناکازاکی وارد کرده است. ثانیأ، حضور ژاپن در عرصه جنگ جهانی دوم به شکل بارزی از این کتاب حذف شده است. خود متن یا هر متن دیگری نیز دید کلی از قساوتهای انجام شده امپراطوری ژاپن به ما نمیدهد؛ لذا کارتر اکرت2222.Carter Eckert، استاد کرهای تاریخ در دانشگاه هاروارد میگوید که اگر کتاب به دور از بیشه خیزران به دلیل نبود بافتی بزرگتر تحریف نشده باشد، ناقص است (اکرت، 2006). روایات آمریکای تمایل به پوشاندن قساوتهای ارتش ژاپن علیه همسایگان خود را دارند: اعمال وحشیانهای که ژاپن علیه همسایگان خود انجام داده تا حد زیادی در این روایت حذف شده است (والاچ، 2008، 17). مینیر2323.Minear به منظور بررسی روایات مدارس آمریکایی از نبرد اقیانوس آرام و ژاپن پس از جنگ، 24 دبیر آمریکایی را مورد بررسی قرار داد و باور داشت که در این حین بسیاری از موضوعات پنهان میماند (ماسالسکی 2000، 273). وی از «روایت شخصی پرده بر میدارد که از مرزهای ملی و جغرافیایی عبور کرده و مستقیمأ بر روی زندگی هر یک از ما در هر بخشی از جامعه تأثیر گذاشته است» (بیکر 2005، 7) «و ما هم بازیگران فعلی این تاریخ هستیم» (سامرز و گیبسون 1994، 61). در تمام کتبی که در مدارس آمریکایی استفاده شد، مواردی چون «پاسخ تدریجی آمریکا به تهاجم ژاپن، حمله غافلگیرانه ژاپن به پرل هاربر، مقاومت متعصبانه ژاپن، هیروشیما، تسلیم شدن، صلح و دوستی مورد تأکید قرار گرفت» (ماسالسکی 2004، 274). محققانی مانند لیم (2010) باور دارند که حتی عبارت «جنگ آرام»، تهاجم نظامی ژاپن علیه همسایگان آسیایی خود را کم اهمیت جلوه داد. علاوه بر این، «سیاستهای امپریالیستی ژاپن در کره و نتایج آن در سخنرانیهای واتکینز و کتابها او از قلم افتاده است» (اس. لی 2007، 86) و واتکینز هیچ تلاشی برای «آگاهی از نقش امپراطوری ژاپن به عنوان اشغالگر طولانی مدت کره، جنایتکار واحد 731 و مجری اسارتگاه زنان» انجام نداد (والاچ 2008، 20). واتکینز در مثال به دور از بیشه خیزران توضیح میدهد که کرهایها بخشی از امپراطوری ژاپن بودند اما از ژاپنیها تنفر داشتند و در مورد جنگ خوشحال نبودند (9) اما هیچ توضیحی درباره نگرش کرهایها ارائه نکردند. کاربر گودریدرز2424.Goodreads انگری کیتی2525.Angry Kitty توضیح میدهد،
اگر [کتاب] بدون هیچ تاریخچهای آموزش داده شود، باعث میشود تا کرهای ها مثل وحشی-ها به نظر برسند. متأسفم که در انتهای این کتاب، یادداشتی توسط ناشر وجود دارد و گفته است که برای فهم کتاب نیازی به شناختن تاریخ کره نیست2626.«شما برای فهم این داستان نیازی ندارید تا تاریخ کره را بدانید» (واتکینز 1986، 102).. [این] موضوع به نوعی درست و تا حدودی اشتباه است […] [من] مقصر مربوط به این امر را بمبهای اتمی میدانم2727. http://www.goodreads.com/book/show/120728.So_Far_from_the_Bamboo_Grove [last accessed 7 April 2015]..
به همین ترتیب، لیزا یونه یاما2828.Lisa Yoneyama، استاد دانشگاه کالیفورنیا، سان دیاگو، این سئوال به ذهنش خطور میکند که آیا «داستانی درباره تلاشهای دختری از خانوادهای نازی در هلند و بازگشت سریع وی به آلمان بعد از جنگ جهانی دوم بدون هیچ قید و شرطی میتواند تحت عنوان (به دور از بیشه خیزران) منتشر شده باشد» (چویی 2007). او چنین استدلال میکند که:
داستان یوکو دقیقأ شبیه آن داستان شاهزاده کوچولو (رمان بچگانه 1905 توسط فرانسس هاجسون برنت)2929.Frances Hodgson Burnett است. هر دوی آنها زمینه تاریخ استعماری را دارند که مربوط به آمریکا نیست به عبارتی قصد اثبات این موضوع را دارند که آمریکا هیچ ارتباطی با تاریخ استعماری ندارد. به همین خاطر است که جریان اصلی جامعه آمریکا از داستان یوکو بهعنوان کتابی که مصیبت جنگ را به تصویر کشیده است، قدردانی میکند. در این کتاب، پیشینه تاریخی حکومت استعماری ژاپن در کره پاک شده است. دلیل این امر به نبود آگاهی تاریخی در ایالات متحده آمریکا و سلطه خودشان بر دیگران باز میگردد.(ساکوویچ 2008)
ثالثأ، واتکینز در سخنرانی خود برای دانشآموزان خود را در یک فراروایت بقا در برابر دشواریها قرار داده و به عنوان ندایی خواستار پایان جنگ است. وی با اتخاذ یک حالت انسان دوستانه در فراروایت علی الخصوص در ملاقاتها و سخنرانیها توانست به شکل فعالانهای کتاب خود درباره صلح را ارتقا بخشد. در نتیجه، وی با موفقیت خود را در فرامتنهای انسان دوستانه جای داد و نامهای مستعاری چون (آنا فرانک3030.Anne Frank مشرق) و (فرشته صلح در کیمونو)3131.نوعی لباس سنتی ژاپن که بیشتر در موقعیتهای خاص اجتماعی پوشیده میشود. را به دست آورد (خبرگزاری داوطلبانه شبکه کره 2012). ناگفته نماند که بیچ تری بوکس3232.Beech Tree Books ناشر کتاب به دور از بیشه خیزران همچنین آنا فرانک: زندگی در خفا در سال 1993 را به چاپ رساند. اقدامات وی برای موقعیت یابی در مطالعه به دور از بیشه خیزران ادامه یافت، به طوری که خود را اینگونه معرفی مینماید (واتکینز 2000، 9، با تأکید بر اینکه):
واتکینز علاوه بر نوشتن در مورد تجربیات خود ، سخنرانیهایی به منظور اعلام پایان جنگ ارائه کرد. او از مدارس زیادی بازدید میکند، به سئوالات پاسخ و به آنها مشاوره میدهد. واتکینز به دانشآموزان میگوید حتی اگر هم رنج میبرید باید قدردان باشید زیرا سختی انسان را کامل میکند. وی میگوید «تمام خرد از رنج نشئت میگیرد».
حتی به دنبال او، برادرم، خواهرم و من (1994) و حتی ذهنیت واتکینز مدام براساس قربانی شدن ساخته شده (اس. لی 2007)، در حالی که صداهای مردم کره و اقوام دیگر این روایت خفه شده بود.
4.بازخوانی کتاب به دور از بیشه خیزران از طریق ترجمه
یوکو ایاگی، ترجمه کرهای به دور از بیشه خیزران در زمان انتشار در سال 2005 مورد استقبال گرم رسانه کره قرار گرفت و تجدیدنظرها نه پرشور بود و نه انتقادی. لحن بررسی خوانندگان کره جنوبی از کتاب اینترنتی تا حد زیادی مثبت بود. در واقع این کتاب به عنوان نقطه عطفی در تاریخ بشر به حساب می-آمد. دانگ- ای ایلبو3333.نام یک روزنامه در کره که در زمینه خبر ورزشی، سرگرمی، آموزشی و سینما فعالیت دارد. از آن تحت عنوان «داستانی یاد میکند که حس انساندوستانه خاصی نسبت به شکست روحی ژاپنیها در هنگام فروپاشی در خلال جنگ نشان میدهد؛ و همچنین علاقه خاصی به کرهایها بروز داده که در آثار ادبی تا امروز نامی از آن برده نشده است» (دانگ- ای ایلبو 2005). بررسیها به دنبال توصیف داستان تحت عنوان « رمان تربیتی دختر کوچکی است که گرفتار گردباد تاریخی عظیم شده و به لطف عشقش و محبت خانواداش مانند یک قاصدک در میان ویرانهها رشد میکند (همان).
تا حدود دو سال هیچ مشکلی در مورد این کتاب مطرح نشد فقط تا سال 2007 که برنامه تلویزیونی کره جنوبی که از میراث بزرگ 74434 سخن گفت و پس از ایجاد چهارچوبی جدید، از این زیرنویس استفاده کرد، داستان یوکو، شوک! آیا کرهایها شرور هستند؟ این برنامه باعث جنجال و خشم بسیاری از مخاطبان کرهای شد (بخش 5 را برای جزئیات بیشتر ببینید).3434. https://www.youtube.com/watch?v=szjZ3lBLfIk [last accessed 7 April 2015] until 3:10. هرچند، ناشر کره جنوبی میدانست که روایت به دور از بیشه خیزران با روایتهای عمومی کره درباره جنگ جهانی دوم تضاد خواهند داشت. نویسنده، مترجم و حتی ناشر یک سلسله مصاحبه با رسانههای داخلی کره جنوبی تشکیل داده و بیان کردند که ارائه کتاب از نگاهی نو معنادار خواهد بود؛ «آنها در تلاش هستند با ترجمه رویکردی دقیق و متعادلی برای شناساندن جنگ به نوجوانان کرهای از طریق یوکو، قربانی دیگر جنگ به میدان بیاورند» (کیم 2007). حقایق حاکی از آن هستند که واسطهها به خوبی از روایت منتاقض در زبان مبدأ آگاهند اما با این حال ترجمه کره جنوبی بدون هیچ چالشی طی دو سال با استقبال خوبی روبرو شد. منطقأ پیشنهاد می شود که چندین ترجمه استدلالی و راهبرد بازخوانی در روند واسطه سازی کتاب به دور از بیشه خیزران برای بافت کرهای استفاده شدند که قبل از قرار دادن لایه دیگری از چهارچوب توسط برنامه تلویزیونی کره جنوبی عملکرد موفقیت آمیزی داشتند و منجر به گزارش و بحث مکرر در تعدادی از اخبار، گزارشها، وبلاگ ها، و مجامع مختلف موجود در ترجمه شدهاند. بنابراین این بخش در مورد راهبردهای مختلف شکلگیری گفتمان، با هدف شناسایی تغییرات متنی و فرامتنی بحث خواهد کرد.
تحلیل مقابلهای متن مبدأ و مقصد نشان میدهد که تغییرات در این کتاب به خوبی نشان داده شدهاند. چند مثال درباره «یوکارن3535.Yokaren » حذف شده است که در متن انگلیسی [برادر یوکو] «هیدیو» یک شب به مادرش میگوید که قصد دارد به یوکارن «سپاه دانشآموزان» بپیوندد (16). یوکارن در آغاز یک برنامه آموزش نیروی هوایی بود و با نزدیک شدن پایان جنگ به برنامه آموزش خلبانان از جان گذشته تبدیل شد. کامیکاز3636.Kamikaze یک اصطلاح ژاپنی «ازجان گذشته» برای خلبانان ژاپنی استفاده میشود که بار اول در پرل هابر در خلال جنگ جهانی دوم حضور پیدا کردند. آنها به این دلیل استخدام شدند که ژاپن با کمبود بودجه و نفت روبرو شده بود و توانایی فراهمآوری سوخت برای مسافرت بین ژاپن و هاوایی را نداشت. این واژه میتواند احساسات کسانی را به طور مستقیم یا غیرمستقیم در نبرد حضور داشته اند را برانگیزد. یوکارن تحت عنوان «ارتش دانشآموزی» در زبان مبدأ معرفی شد و دوباره به شکلی ساده و ناشایانه به [سرباز دانشآموز] واژهای خنثی و احساسی در فرهنگ کره ترجمه شد. فرهنگ لغت کرهای واژه مذکور را تحت عنوان سرباز دانشآموز یا گروهی از دانشآموزان تعریف میکند که به ارتش پیوستهاند (فرهنگ لغت آنلاین کرهای نیور 2015). بر طبق دایره المعارف آنلاین دوسان (2015)، این اصطلاح همچنین به «دانشآموزان داوطلب وطن پرستی اشاره دارد که برای حفاظت از کره جنوبی در مقابل حمله کره شمالی در خلال جنگ کره به جبهه اعزام شدهاند. این امر همچنین شامل دانشآموزان کره-ای میشود که در طی جنگ جهانی دوم توسط ارتش ژاپن به خدمت سربازی درآمده بودند.3737. http://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1160860&cid=40942&categoryId=31748 [last accessed 14 July 2015]. بنابراین در فرهنگ کره، این قبیل اصطلاحات احساس همدردی حضار را با نشان دادن تصاویر دلخراشی از دانشاموزان جوان وطن پرست برمیانگیزد که برای دفاع از کشور سلاح بر دست گرفتند و به اجبار وارد ارتش زاپن شدند.
مثالی دیگر تغییر در ترجمه به استفاده از حروف موصولی مربوط میشود که منجر به تغییر بزرگی در معنای جمله اصلی میشود. جمله انگلیسی مبدأ «کرهایها بخشی از امپراطوری ژاپن بودند اما از ژاپنیها متنفر بودند و راضی به جنگ نبودند» (8، با تأکید بر اینکه) [کرهایها تحت سلطه امپراطوری ژاپن بودند. بنابراین کرهایها از ژاپنیها متنفر بودند و از جنگ خشنود نبودند] (ص. 27، موکدأ). این موضوع در حالی است که ترجمه انگلیسی ناشیانه میپندارد که چون کرهایها بخشی از امپراطوری ژاپن هستند باید در مورد جنگ خوشحال بوده و با ژاپنیها دوست باشند؛ و از این طریق صدای کرهایهایی را که مخالف جنگ بوده و از مستعمره بودن حکومت ژآپن رنج میبردند را خفه میکرد. ترجمه کرهای توضیح میدهد که کرهایها دوست ندارند زیر سلطه ژاپنیها باشند: ممکن است مورد اول قانع کننده به نظر نرسد و مورد قبول مخاطبان کره جنوبی نباشد، به نظر میرسد دومی بیشتر متقاعدکننده است. این تغییر جزئی در ترجمه دو نسخه متفاوت از داستانی مشابه تولید کرد و سخنان توهینآمیز محتمل را در زبان مقصد حذف کرد.
با این حال، صرف نظر از این نوع تغییرات واژگانی (برای مثال، تغییرات در یک واژگان)، هیچ گونه بازتعریف فرامتنی سبکی یا نحوی یافت نشد. این بدان معنی است که هرچند هیچ اقدام مشخصی برای باز روایت یا بازتعریف زبان مبدأ در یک فرهنگ مقصد جدید صورت نگرفته است؛ زبان مقصد که روایت آن هنوز با روایت کره جنوبی تناقض دارد درجامعه کره جنوبی پذیرفته شده است. این موضوع نشان میدهد که راهبردهای بازتعریف فرامتنی مورداستفاده خانه چاپ برای همسانسازی روایات جامعه مقصد عملکردی موفقیتآمیز داشتهاند.
همانطور که الهرثانی (2009) اذعان میکند، فرامتنها از ابزارهای بصری من جمله تصویر روی جلد بهره زیادی میبرند. دلیل اهمیت تصویر روی جلد این است که این ابزار 1) محتوا را خلاصه و متصور میسازد 2) متن را در چهارچوبی قرار میدهد تا از این طریق دیده شوند 3) یکی از سادهترین و دقیقترین راههای انتقال پیام برای خوانندگان آتی است. بیکر (2010 الف، 353) همچنین یادآور میشود که «جلد کتاب به عنوان چهارچوبی عمل میکند که تفاسیر ما از روایت کتاب را پیشبینی و پایهریزی میکند.» در بسیاری از موارد، تصویر جلد کتاب متن مبدأ برای متن مقصد استفاده نمیشود. جلد کتاب به دور از بیشه خیزران سه زن را به تصویر میکشد که یک دختر کوچک در میان آنها است. آنها لباسها سنتی ژاپنی به تن دارند و توسط سربازان مسلح تعقیب میشوند. بعد جالب این قضیه شبیه به روایت «ژاپنیها به عنوان قربانیان» در رسانه اصلی زاپن است که «رنج شهروندان بیگناه میهن و برای مثال، منظره سوختن زمین-های هرز و زنان و کودکانی که از شعلهها گریزانند» به خوبی به تصویر کشیده شده است (شیباتا 2016). این موضوع کاملأ در تضاد با ویژگیهای ترجمه کرهای است، یوکو ایاگی میگوید: تصویر جلد ترجمه کرهای اشاره کمی به ژاپن دارد. توجه از سه زن به سمت دختری جلب میشود که ملیتی ژاپنی دارد. او لباسی به سبک دانشآموزان پسر کره جنوبی از دهه 1960تا 1970 به تن دارد. علاوه براین چهره نحیفی دارد. او درست سمت راست قاب ایستاده بود و به دور دستها نگاه میگرد. رنگهای سفید و روشن بیانگر مظلومیت و پاکی بودند. تأثیر این موضوع با گلبرگهای پراکنده شده چند برابر میشد.
جلدهای پشتی غالبأ حاوی تصاویر هستند، اما پشت جلدهای به دور از بیشه خیزران و یوکو ایاگی برای قسمت توضیحات کتاب است. آگهی ابزار دیگری است که نقش مهمی را در بازخوانی و شکلدهی تفاسیر خوانندگان از یک متن ترجمهشده بازی میکند. یک آگهی «به احتمال زیاد در پذیرش کتاب تأثیر گذاشته و تفسیر خواننده از محتوا» را ضمیمه کار خود میکند زیرا این عنصر «یکی از اولین عواملی است که خواننده با آن روبرو میشود» (الهرثانی 2009، 133). در حالی که جلد پشتی کتاب انگلیسی توصیف کوتاهی از داستان ارائه داده و آن را تحت عنوان داستان «شجاعت و بقا» توصیف می-کند، آگهیهایی که در بالای پشت جلد کتاب کرهای قرار دارد حاکی از آن است که کتاب یک برنامه درسی است و باید به زبان آمریکایی خوانده شود چون کره را قبل و بعد از استقلال آن از نگاه یک دختر زاپنی توصیف میکند. بخشهای میانی و پایانی پشت جلد جوایز و افتخاراتی که کتاب کسب کرده است را لیست میکند و مجموعه جوایزی که از مجلاتی مانند «داستانی شگفت انگیز براساس یک داستان واقعی» و «بدبختی جنگ که با بیانی ملموس و گیرا بیان شده است» را به تصویر میکشد. قابل ذکر است که یک جمله پرسشی با قلمی نسبتأ بزرگ توانسته نیمی از جلد پشت ترجمه کرهای را اشغال میکند. سئوال به شکلی طرح شده است تا توجه را جلب کند «چرا دولتهای ژاپن و چین چاپ این کتاب را ممنوع اعلام کردند؟» این سئوال بین دو جمله قرار گرفته است «توصیف کره قبل و بعد از استقلال» و «انتشار این کتاب در ژاپن ممنوع اعلام شده است» و این تصور غلط را در خوانندگان ایجاد میکند که کتاب بیانگر روایت حس به هم ریختگی دولت زاپن هنگام فرمانروایی بر کره در خلال 1910 تا 1945 است.
در درجه اول عناوین مهم هستند زیرا داستانهای اصلی و ایدههای متن در عنوان متمرکز، حفظ و نشان داده شده است. بیکر (2006) نیز خاطرنشان میکند که عناوین میتوانند به شکل مؤثری برای چهارچوب-بندی روایات استفاده شوند. در مورد به دور از بیشه خیزران و یوکو ایاگی، تغییر چهارچوب مانند تمرکز انتزاعی و مبهم زبان مبدأ ( برای مثال، به دور از بیشه خیزران) به وضوح به داستانی خاص و شخصی (به عنوان مثال، داستان یوکو) تبدیل شده است. علاوه بر این، طرح صفحه اول زبان مبدأ موقعیت جغرافیایی ژاپن و کره را نشان میدهد که در ترجمه کرهای ظاهر نشد. قابل ذکر است که بخشی از اقیانوس آرام غربی به وضوح تحت عنوان «دریای ژاپن» در طرح اصلی متن مبدأ و ترجمه متن مقصد نامگذاری و ورودیافته و زمینه بحثهای زیادی را در کره جنوبی به وجود آورده است. در کره جنوبی، این دریا به «دریای شرق» معروف است و اختلافات طولانی مدتی بر سر نام رسمی آّب در سازمان ملل وجود دارد و بحثها هنوز حل نشده باقی مانده است. بسیاری از رسانههای جمعی، مانند نیویورک تایمز و وال استریت ژورنال، از این منطقه به عنوان «بدنه بین ژاپن و کره» یا یک تعیین مقطعی (دریایی شرق/دریایی ژاپن) یاد میکنند. سی ان ان به دلیل ذکر دریای ژاپن به جای دریای شرق بهشدت مورد انتقاد گرفت و مقامات کره جنوبی از این اشاره به شدت خشمگین شدند.
اقدام دیگر برای تغییر چهارچوب روایات متن مبدأ در مقدمه کتاب به دور از بیشه خیزران یافت شد. مقدمه مکان دیگر چهارچوببندی است و «یادداشتهای مربوط به ناشر» که در پیشگفتار متن مبدأ ظاهر شدند با نامهای از سمت نویسنده متن مقصد جایگزین میشود. در متن انگلیسی، مجموع هشت صفحه به «یادداشت-های ناشر» اختصاص یافته است، سه صفحه آن بیانگر شرح تاریخی از پیشینه کره مستعمره و پنج صفحه توضیح چندین اصطلاح در کتاب از قبیل «مدار 38 درجه» و زمینه جزئی تاریخی و بعضی صحنهها و رویدادهای تاریخی نظیر توصیف جشنهای استقلال کره در فصل 5 است. بعضی از گزارشات تاریخی ارائه شده در سه صفحه اول حاوی نظرات بحث برانگیز و مشکلسازی چون «در اوایل قرن 17 کره تحت سلطه چین قرار گرفت» (177) و « کره دیگر به شکل ملتی مانند آمریکا وجود نداشت و سایر کشورها مأموریتهای دیپلماتیک خود را از سئول خارج کردند» هستند (178). اظهارات تئودور روزولت3838.Theodore Roosevelt هم بحثبرانگیز بود: «ژاپن اجازه داشت تا کره را به یک کشور تحت الحمایه تبدیل کند» و «ژاپن به دنبال منافع خود در کره بود» (همان)؛ از این رو، همه این موارد در ترجمه کرهای سانسور شدند. مثال بعدی برای ژاپن میتواند مشکلساز باشد چون حاکی از آن است که دیگر کشورها این حق را به ژاپن دادهاند تا کره را کنترل کند، در حالی که روایت پذیرفته شده در کره این است که ژاپن به زور جزیره را قصب کرده و کنترل کشور را به دست گرفته است. جی. سی. لی (2007) مفصل در مورد رفع و تحمیل فشارهای اعمال شده بر روی ترجمه کرهای کتاب به دور از بیشه خیزران توضیح میدهد. وی همچنین باور دارد که از این سیاستها اینطور میتوان برداشت کرد که کنترل ژاپن بر کره قانونی است و دلیل این مالکیت رقابت بین «قدرتهای بزرگ» است. در مصاحبه که با ناشر و ویراستار جونگ آنگ ایلبو، رسانه اصلی کره جنوبی در سال 2007 انجام گردید، بیان شد که دلیل حذف بخش «یادداشتی برای ناشر» دخیل بودن دیدگاه ناشر آمریکایی و نبود نیاز مخاطب کرهای به آن بود. حذف این یادداشتها سبب تغییر سبک روایی فردی میشود، روایاتی که در مورد خود و رمان هستند. درحالی که گزارش حقیقی حوادث و زمنیه تاریخی در متن مبدأ سبب بها یافتن ادعای نویسنده در مورد واقعی بودن داستان و تبدیل آن به یک زندگینامه میشود، حذف توضیحات هشت صفحهای کتاب توسط ناشر کره جنوبی سبب میشود تا تحت عنوان یک رمان تفسیر شود تا یک زندگینامه.
برهمین اساس، سطرهای موجود در «یادداشتهای ناشر» به شرح زیر بیان میشود: «1945 بدترین زمانی بود که دختران ژاپنی در کره شمالی زندگی میکردند. کرهایها بیش از هر زمان دیگری از ژاپنی-ها که کشورشان را تصاحب کرده و خود را مالک آن میدانستند کینه میورزیدند. [یوکو] در وسط یک داستان زندگی واقعی گیر افتاده بود و قسمت غم انگیز آن این بود که کاملأ در ترجمه مقصد حذف شده بود و نویسنده با تغییر محتوا آن را تحت عنوان «کتابی درباره صلح» تعریف کرده و خود را در دید خوانندگان کرهای قرار میداد:
وقتی به دانشجویان کرهای گفتم که «من هرگز با کرهایها بدرفتاری نکردهام، اما آیا اگر از طرف دولت ژاپن از شما معذرت خواهی کنم احساس بهتری خواهید داشت؟» میدیدم که آنها جذب سخنان من شدهاند؛ بنابراین من کاملأ تعظیم کردم تا از دانشجویان کرهای عذرخواهی کنم. به محض اینکه از آنها عذرخواهی کردم، قطره اشکی روی صورتم سرازیر شد، زیرا در عجب بودم که آیا این دانش آموزان میتوانند درک کنند که چقدر کره و کرهایها را دوست دارم. من داستان دوستان نزدیک کرهایام را برایشان تعریف کردم و برای [دانشجویان کرهای] توضیح دادم که دولت نظامی ژاپن چقدر وحشیانه با مردم رفتار کرد. دولت ژاپن مردم بسیاری را بدبخت و رنجور کرد.
چهارچوب فرامتنی مورد استفاده برای مشروعیت بخشیدن به نسخه واتکینز در ترجمه کرهای نیز در یادداشت آخر ترجمه زبان مقصد مشهود است. یادداشت مترجم موقعیت مناسبی برای بازخوانی مجدد است. در این یادداشت، جای شرکتکنندگان تغییر میکند: مترجم کرهای، هیون-جو یون3939.Hyeon-Joo Yoon سعی دارد تا اطمینان دهد که این کتاب به عنوان یک رمان توسط کسی ساخته شده است که با اختصاص بخشی از یادداشتهای خود به واتکینز عمیقأ با کرهایها احساس همدردی میکند. یون در یادداشت مترجم توضیح میدهد که واتکینز به شدت از دولت ژاپن به خاطر عیبپوشی تاریخ جنگ ملت انتقاد کرد. یون همچنین ادعای نویسنده را دخیل میکند که پدرش 6 سال را در زندان گذراند چون گفته بود دولت ژاپن باید به فرهنگ کره احترام بگذارد. مخالفت وی با سیاست استعماری ژاپن بعدها سبب چالش با کسانی شد که ادعا داشتند او به دلیل اینکه یک مجرم جنگی است باید محکوم شود.
در نتیجه، همانطور که الشریف (2009، 78- 79) در تحلیل خود از مؤسسه تحقیقات رسانهای خاورمیانه بیان میکند، «تصویری که در بخش عنوان و مقدمه وجود دارد پیش زمینه طرحی است که خواننده را وارد فرایند متن میکند.» این نوع بازخوانی در قسمتهای پاورقیهای متن و بهویژه در گفتگو طراحیشده با نویسنده در 2005 ادامه خواهد یافت. در این مصاحبه، واتکینز از دولت زاپن به خاطر انکار مداوم جنایات ارتش ژاپن در جنگ به شدت انتقاد میکند. وی همچنین ادعا کرد که دلیل زندانی شدن پدرش مخالفت وی با سیاستهای دولت ژاپن است. (ون 2005). وی در حالی که ژاپنیها را قربانیان جنگ میدانست، تمام خشونتها و بیرحمیها را به دولت و ارتش ژاپن نسبت میداد. این اطلاعات درون متنی و برون متنی به شدت در فاصله گرفتن نویسنده از دولت ژاپن کمک میکنند و او را تحت عنوان یک شخصیت انسان دوست به تصویر میکشند که کتاب او با کرهایها هم صدا است.
5.زمانی که لایهای جدیدی از بازخوانی شکل میگیرد: خشم بر سر تغییر جای قربانیان و جنایتکاران
هرچند این راهبردهای بازخوانی در آخر شکست خوردند. واتکینز زمانی که لایه جدیدی از چهارچوپ توسط رسانه کره جنوبی تأسیس شده بود، بر خلاف شهرتش به عنوان «آنا فرانک شرق آسیا» تحت عنوان نویسنده غیرواقعی و دختر جنایت جنگی در کره جنوبی شناخته میشود. در سال 2007، یک برنامه تلویزیونی کره جنوبی تحت عنوان میراث بزرگ 74434 که با سبک برنامه آموزشی درباره ترجمه کتاب به دور از بیشه خیزران بحث میکرد در صداو سیمای کره جنوبی روی آنتن رفت. این برنامه با آمدن زیرنویس [شوک! داستان یوکو، آیا کرهایها شرورند؟]، یادآور مخاطبان کرهای است که شاهد روایت وحشتناک، بازداشتگاهزنان، خانههای سوخته و اسرای جنگی هستند. بسیاری باور دارند که کتاب به دور از بیشه خیزران در تاریخ دست برده و جای قربانی و جانی را عوض کرده است و باید افزود که هیچ کس مشکلی برای ترجمه کتاب در کره جنوبی ایجاد نکرد. برنامه تلویزیونی کره جنوبی نه تنها از واژه «شرور» در عناوین خود (این واژه در کتاب به دور از بیشه خیزران هرگز اشارهای به کرهایها ندارد) استفاده نکرد بلکه همچنین منکر روایات هیدیو برادر یوکو میشود که در آن کرهایها به عنوان «پسران خوب» از وی پرستاری و مانند برادر با او رفتار کردند.
وقتی که کتاب مورد بازخوانی قرار گرفت، جای تعجب نبود که ترجمه آن سریعأ تحت آماج رسانههای مختلف کرهای قرار بگیرد. رسانههای کره جنوبی خاطر نشان میکنند که این کتاب از بیان روایات قربانیان کره پافراتر گذاشته و با بیان روایات ضدو نقیض سبب شده است تا کتاب به دور از بیشه خیزران را به عنوان خطری برای روایات محلی کره جنوبی تبدیل کند. بعد از این موضوع، روایات مربوط به به دور از بیشه خیزران در ابعادی گوناگون شروع به ظاهر شدن کردند. علاوه بر روایات شخصی مستقل، روایات عمومی نیز در روایات کره جنوبی منعکس شدند. «ما» (کرهایها) قربانیان هستیم و «آنها» (ژاپنیها) به خاطر وحشیگری مورد سرزنش هستند و کارهایشان بروز پیدا میکند. روایات شخصی قربانیان مستعمره ژاپن از طریق وبلاگها و وب سایتها منتشر و دادخواستهای اینترنتی و اعتراضات برضد کتاب و ترجمه آن ادامه پیدا کرد، برای مثال ویدیویی ارسالی از وانک4040.VANK (خبرگزاری داوطلبانه شبکه کره) یوتیوب تحت عنوان «حقیقت یوکو ایاگی».
روایات بیانشده در کره جنوبی محدود به بحث کتاب به دور از بیشه خیزران نیست بلکه با دیگر روایاتی در مورد امپرالیسم از جمله بازداشتگاه زندان و واحد 731 پیوند خورده است. برای مثال، روزنامه جریان اصلی جناح راست کره در سال 2007 مصاحبهای با پارک انجام داد، وی اصالتی کرهای-آمریکایی داشت و اعتراض برضد کتابی که در آن به واحد 731 اشاره شده بود را در آمریکا به راه انداخت. در مصاحبه-ای، پارک4141.Park توضیح داد که کتاب به دور از بیشه خیزران به عنوان دروس اجباری دانشآموزان مقطع هفتم قرار میگیرد. او به طور کامل درباره نویسنده و کتاب به تحقیق پرداخته است تا از تحریف گزارش تاریخی آن اطلاع پیدا کند. مصاحبه تأکید دارد که پارک شواهدی یافته که پدر واتکینز در ماجرای بازداشتگاه زنان دخیل بوده است (جی.اچ. لی 2007).
او مای نیوز 4242.OhmyNews، روزنامه برخط چپگرا در مصاحبه با دکتر آهان، نوه زنی ملیگرا و وطن پرست، جراح زنان و زایمان با اصالت کرهای-آمریکایی و مورد تجمید رئیس جمهور از کتاب به دور از بیشه خیزران سخن به میان آورد. هدف مصاحبه تأکید بر نیاز مبرم به کتابهایی در مورد دوره استعمار ژاپنیها و مقاومت کرهایها و داستانهایی دریاره فعالان مستقل زنی است که برای آموزش افراد آمریکایی-کرهای درباره این حوادث به انگلیسی نوشته شدهاند. هرچند، گزارش شامل مواردی چون قضیه تجاوز به نینجانگ توسط آریس چانگ4343.Iris Chang و کتاب به دور از بیشه خیزران بود که دکتر آهان درباره آن مطالعاتی انجام داده بود. در حین تهیه گزارش از مصاحبه با عکسی دردناک روبرو میشویم که دو ستوان ژاپنی در حال شرط بندی بر سر این هستند که کدام یک افراد بیشتری را در نانکینک سر بریدهاند (لی 2012). گزارشهای خبری دیگر از اعضای محافظهکار ژاپنی است که با در دست داشتن پلاکاردی از کتاب به دور از بیشه خیزران مقابل گروهی از زنان اسیر کره جنوبی در شهر اوزاکا ژاپن تجمع کردهاند.4444.برای مثال، http://home.kppa.or.kr/news/view/?idx=1200 [last accessed 7 April 2015]. در نتیجه، کتاب به دور از بیشه خیزران با بازداشتگاه زنان هم صدا بودند.
سایر مقالات خبری، مصاحبهها، وبلاگها و سرمقالهها در کره جنوبی درباره کتاب به دور از بیشه خیزران و اعتبار نویسنده بحث و بررسیهایی انجام دادند. واتکینز در مصاحبه 2005 توضیح داد که همه چیز در مورد این رمان صدق میکند، به جز دو مورد: این حقیقت که برادرش و خانواده کرهای که به برادرش او کمک کردند، تا سه سال (نه یک سال) نتوانستد به ژاپن برگردند (کووان 2005). ادعای راستی او با اسناد محققان و ویراستاران خبر و وبلاگنویسانی که به بررسی واقعیتهای تاریخی میپرداختند شدیدأ به چالش کشیده شد. برای مثال، 1) «بیشه خیزرانی» که در آن نویسنده ادعا دارد در منطقه نانام کره شمالی زندگی میکرده توان رشد در عرض جغرافیایی 42 درجه را ندارد (یو 2006)؛ 2) در کتاب آمده است که خانواده یوکو به دلیل حمله هوایی آمریکا نانام را در جولای 1945 ترک کردهاند، اما آمریکا هیچ سابقه حضوری در آن منطقه تا ژوئیه 1945 را ندارد. 3) کتاب به دور از بیشه خیزران ادعا میکند که یوکو، مادر و خواهرش برای جلوگیری از تجاوز باید یونیفورم کرهایهای مرده را میپوشیدند اما واقعیت این است که حزب کمونیست کره تا 8 فوریه 1948 تأسیس نشده بود. هرچند بحثهای ضدونقیضی نیز وجود دارد: ساسا4545.Sasa نوعی از خیزران است که در زمستان مقاومت بالایی دارد و همهیونگ4646.Hamheung مکان زندگی یوکو به خاطر دریای شرق در زمستان نسبتأ گرم است؛ شواهد نشان میدهد که حمله هوایی در چئونگ جین4747.Cheongjin ، شمال کره به وقوع پیوسته است و این امکان هست که یوکو در همهیونگ اقامت داشته و شاهد حرکت بمب افکن بر فراز چئونگ جین بوده است.
علاوه بر این، کره جنوبی ادعا میکند که موضوعات غیر اخلاقی و غیر انسانی با به تصویر کشیدن ژاپنی-ها به عنوان قربانی از میان میروند. همانطور که در بالا هم ذکر شد، برخی ادعا کردند که پدر واتکینز در واحد 731 دست داشته است (جی. لی 2007). بعدها به «واتکینز مشکوک شدند و داغ ننگ دختر یک جنایتکار جنگ ژاپن، «شاید» افسر واحد 731 که مکانی برای آزمایشات جنگی-زیستی بود را به او چسباندند» (لیم 2010، 4). اگرچه این موضوع هنوز ثابت نشده است، «این شک به اندازهای بود تا بیان شود که یوکو جنایت کار جنگی بوده است و نمیتواند یک قربانی بیگناه باشد» (همان). اگرچه مجموعهای از حقایق آشکار شد و بحثها تا رسیدن به صحت گزارش واتکینز ادامه یافت، هرچند هدف این مقاله به چالش کشیدن موضوعات نیست. با این حال، آئویاگی (2007) که خود ملیتی ژاپنی دارد زندگی مردم ژاپن را در کره مطالعه و بعد از آن کتاب به دور از بیشه خیزران و کتاب [بازگشت از کره شمالی] را بررسی نمود؛ البته این کتاب نوشته گوکیمورا هیساسی4848.Gukimura Hisasi (2006) است که در 10 سالگی مانند یوکو از نانام کره شمالی گریخته و در ادامه بیان میدارد که ادعاهای یوکو در به دور از بیشه خیزران سبب ایجاد تعارض در توصیفاتی متون دیگری میشود که قرار است مورد تحلیل قرار بگیرند. در کره جنوبی، کتاب به دور از بیشه خیزران در نهایت تحت عنوان «نسخهای از واقعیت قرار گرفت که پذیرش آن تحت شرایط سنت و «ضروریت روایی» بود تا تأیید آزمایشی و الزام منطقی.» (برنر 1991، 4-5) و خود واتکینز هم به عنوان نویسنده قلابی که کتابهایش داستان ساختگی ارائه داده یا حقیقت را پنهان میکنند شروع به کار کرد.
ناشر کرهای در مصاحبهای به دنبال اعتراض عمومی توضیح داد که به هیچ وجه انتظار واکنش سیاسی را نداشتند چون کتاب تحت عنوان رمان چاپ شده بود. در یادداشت و مصاحبه یون مترجم کره جنوبی، وی درک خود از کتاب را تحت عنوان رمان و نه یک تاریخ توضیح میدهد؛ وی نویسنده را به عنوان شخصی توصیف میکند که در رکاب اوست و در راستای دیدگاه کرهای همفکری کرده و از دولت ژاپن انتقاد می-کند. با این حال، ادعای آنها در به حساب آوردن کتاب تحت عنوان «رمان» سبب ایجاد اختلاف با دیدگاه مترجم شد طوری که او گفت کتاب یک «داستان واقعی» است (292). جنجال بر سر ترجمه در نهایت منجر به حذف کامل ترجمه از قفسههای کتابفروشیها شد. در زمان نوشتن این مقاله، کتاب به دور از بیشه خیزران فقط در چند کتابفروشی دست دوم و کتابخانههای ملی کره جنوبی در دسترس بود.
6.نتیجهگیری
واتکینز در مصاحبه سال 2005 با دانگ- ای ایلبو بیان کرد که کرهایها با کتاب به دور از بیشه خیزران و یوکو ایاگی دچار اختلاف شدهاند. این افراد باور داشتند که کرهایها تمایلی به شنیدن داستانهای تقلای ژاپنیها برای بقا در پایان جنگ را نداشتند و در همین حین دولت ژاپن به خاطر شکنجهها و قساوتهایی که بر ضد کرهایها مرتکب شده بود عذرخواهی نکرد. واتکینز به شرح زیر پاسخ داد:
جدا از مسائلی که باید بین دو دولت حل شود، من میخواهم سختیهایی را که به عنوان یک دختر جوان پشت سر گذاشتهام را شرح دهم. من کره را مانند زادگاهی در قلبم میدانم. افرادی که کرهایها را مورد آزار و اذیت قرار میدادند دولت و ارتش ژاپن بودند. مردم عادی ژاپن توسط ارتش ژاپن مورد آزار و اذیت قرار میگرفتند. دنیا به محل قدرتنمایی ارتش تبدیل شده بود. هرچند، من فکر میکنم که صلح را نه دولت و ارتش بلکه افراد با شناخت یکدیگر به ارمغان میآورند.
اگرچه واتکینز خود را به کرهایها نزدیک میکرد، پاسخ او بیان گر این بود که این رمان را در سطح شخصی نوشته است و باور دارد اثرهای ادبیش میتواند زمینه آشتی را بین کره و ژاپن ایجاد نماید. روایت انگلیسی به دور از بیشه خیزران از ژاپن بهعنوان قربانی جنگ با روایت رایج آمریکاییهایی از شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم و شوک این کشور بعد از بمباران هیروشیما و ناکازاکی همخوانی دارد. داستان تلخ یک دختر جوان در شرایطی خطرناک بعدها به عنوان یک داستان شجاعت و بقا در آمریکا پذیرفته شد. برعکس، کتاب به دور از بیشه خیزران روایات غالب عمومی در کره جنوبی از جمله قربانیشدن کرهایها در خلال اشغال ژاپن و جنگ جهانی دوم را به چالش کشید.
روایت شخصی واتکینز شامل اسطورهسازی از ژاپنیها به عنوان قربانیان جنگ بود تا جنایتکاران جنگ (لیم 2010، 6) و همین امر در دید مردم کره جنوبی پذیرفته نبود، لذا مترجم کره جنوبی تصمیم گرفت تا به بازروایی و بازخوانی ترجمه خود بپردازد چون خود نیز باور داشت که باید نگاهی دقیق از جنگ ارائه داد. با اینکه ناشر از تناقض موجود بین روایات زبان مبدأ و مقصد خبر داشت، تصمیم داشت تا بهکارگیری ابزارهای بازخوانی فرامتنی گسترده تفسیر روایی خوانندگان جامعهای که درک اجتماعی مشترکی ندارند را محدود سازد. این چهارچوببندی فرامتنی از طریق عناصری چون رنگهای استفاده شده در طراحی جلد، تصاویر، توضیحات، یادداشت ویراستار و مقدمه انجام میشد که به خاطر بازخوانی متن و کم رنگ کردن عناصر توهینآمیز برای خواننده مقصد کاملأ تغییر پیدا کرد. در نتیجه، هرچند زبان مبدأ و مقصد بدون هیچ مداخله مستقیمی حتی در خود ترجمه به یکدیگر نزدیک هستند، ترجمه مبدأ به شکلی بازخوانی و بازطراحی شده است تا از طریق ترجمه با ترجمه مقصد همخوانی پیدا کند، بدین ترتیب به ناشر اجازه میدهد تا به روایات خود از طریق ( ارائه نگاهی دقیق درباره جنگ) مشروعیت ببخشد؛ که این موضوع تا حدی برای اعضای جامعه مقصد قابل قبول است، مشروط بر اینکه مطبوعات و رسانهها هیچ واکنش منفی بروز ندهند تا هیچ مشکلی ایجاد نشود. نگاه رسانه کره به ترجمه مبدأ و مقصد از زاویه متفاوت سبب برانگیختن شدن خشم کرهایها و بی ثمر مانده تلاشها شد. فرامتنهایی چون عکسها و عنوان کلمهبندیشده (کرهایهای «شرور») با تحت الشعاع قرار دادن این موضوع که در رسانه «کتاب و ترجمه آن قربانیان را به جنایت-کاران تبدیل کرده است» زمینه گسترش روایات متناقض در مبدأ و مقصد را فراهم ساختهاند. وقتی روایت در ترجمه مقصد بسیار بحث برانگیز باشد در نهایت سبب برداشته شدن آن از کتابفروشیها خواهد شد.
این مطالعه نشان دادکه یک متن میتواند توسط ترجمه بازخوانی شود تا تأییدی بر دیگر روایات باشد و در مطالب گوناگون فرامتنی برای جوامع گوناگون مزین شود. همچنین با طرح مباحثی قصد بیان این مسئله را دارد که هر روایتی را می توان به طرق گوناگون توسط روایتگران بسیاری مورد بازخوانی قرار داد» و این چهارچوب «بدون شک نقش مهمی را درتعریف مرزها و محدودیتهای تصویر (یا روایت) و شناخت و درک ما دارد» (بیکر 2008، 22-23)؛ و این فرامتنها ابزارهای قدرتمندی هستند که به موجب آن متن مشروعیت و اعتبار کسب کرده و سبب ارتباط متقابل متن و مباحث حول آن میشود (الهرثانی 2009، 60).
تقدیر و تشکر
من نظرات ارائه شده در نسخه اولیه این مقاله را مدیون دکتر لویس-پرز-گونزالز4949.Dr Luis Pérez-González و پروفسور مونا بیکر هستم. همچنین تشکر ویژهای دارم از ویراستاران و بازبینیکنندگان گمنام مجله به خاطر رهنمایی و تخصصشان که در بهبود این مقاله بسیار کمک کرد.