Cover not available

In:The Moving Canon(s) of Slavic Children’s Literature
Edited by Mateusz Swietlicki, Dorota Michułka and Zofia Zasacka
[Children’s Literature, Culture, and Cognition 20] 2026
► pp. 12–38

Chapter 1
Children, displacement, and the other

School education and multicultural discourse in contemporary Polish literature for young readers

This content is being prepared for publication; it may be subject to changes.
Abstract
Contemporary Polish literature for children and young adults (including literary texts in school education) has been a subject of public debates on the so — called zone of silence around multiculturalism for years. Both contemporary literary texts for a young readership and cultural education at school rarely address either issues related to the understanding of other (national, ethnic, and religious minority) cultures or the recognition of stereotypical thinking about the Other. This chapter argues that school curricula in Poland promote Polish identity, which is strongly connected with Poland’s purported cultural and religious homogeneity. However, the set of texts to be read at school is gradually changing, and educational publications on migration and inclusive education are also beginning to appear.
Article outline
  • School canons of multicultural reading material: Breaking the taboo
  • “Me” and the Other: Literature for a young readership in relation to contemporary wars
  • Conclusion
  • Notes
  • References
References (55)
References
Primary sources
Bardijewska, Liliana. 2016. Kot Karima i obrazki (Karim’s Cat and Pictures). Illustrations by Anna Sędziwy. Łódź: Wydawnictwo Literatura.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Mikołajewski, Jarosław. 2016. Wędrówka Nabu (Nabu’s Journey). Illustrations by Jarosław Mikołajewski. Kraków: Austeria.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Piątkowska, Renata. 2016. Hebanowe serce (Ebony Heart). Illustrations by Maciej Szymanowicz. Łódź: Wydawnictwo Literatura.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Pranić, Katarzyna. 2011. Ela-Sanela. Warszawa: Wydawnictwo Stentor.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Witek, Rafał. 2016. Chłopiec z Lampedusy (A Boy from Lampedusa). Illustrations by Joanna Rusinek. Łódź: Wydawnictwo Literatura.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Secondary sources
Agamben, Giorgio. 1995. We Refugees. Translated from Italian by Michael Rocke. Symposium 49(2): 114–119. [URL] (accessed 10 October 2022).Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 2008. Homo sacer. Suwerenna władza i nagie życie. Translated from Italian by Mateusz Salwa. Wydawnictwo: Prószyński i S-ka.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Ambrosiewicz-Jacobs, Jolanta. 2003. Me. Us. Them: Ethnic Prejudices Among Youth and Alternative Methods of Education. The Case of Poland. Kraków: Universitas.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Bauman, Zygmunt. 2004. O tarapatach tożsamości w ciasnym świecie. In Dylematy wielokulturowości, Wojciech Kalaga (ed), 13–39. Kraków: Universitas.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Bedyński, Wojciech. 2019. Liminalność krajobrazu kulturowego. Politeja 1(58): 31–45. Google Scholar logo with link to Google Scholar
Błeszyńska, Krystyna. 2017. Polityka kanonu a kształtowanie się wielokulturowego społeczeństwa obywatelskiego. Pogranicze. Studia Społeczne 30: 42–55. Google Scholar logo with link to Google Scholar
Bokszański, Zbigniew. 1997. Stereotypy a kultura. Wrocław: Wydawnictwo Leopoldinum.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Chrobak, Małgorzata. 2014. Obcość jako kategoria interpretacyjna w badaniach nad dzieciństwem i literaturą dziecięco-młodzieżową. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis 173: Studia Historicolitteraria 14: 195–214.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Cieślikowski, Jerzy. 1985. Literatura osobna. Warszawa: Nasza Księgarnia.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Czapliński, Przemysław. 2013. Kontury mobilności. In Poetyka migracji. Doświadczanie granic w literaturze polskiej przełomu XX i XXI wieku, Przemysław Czapliński, Renata Makarska & Marta Tomczok (eds), 9–42. Katowice: Uniwersytet Śląski.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Fornalczyk-Lipska, Anna. 2017. Odmienność narodowa i etniczna w najnowszej polskiej literaturze dla młodego odbiorcy w wyzwania edukacji międzykulturowej. Kultura i Edukacja 1(115): 15–30. Google Scholar logo with link to Google Scholar
Golka, Marian. 2017. Międzykulturowe wyzwania i wyznania. Relacje Międzykulturowe 1: 11–26. Google Scholar logo with link to Google Scholar
Gosk, Hanna. 2002. Bohater swoich czasów. Postać literacka w powojennej prozie polskiej o tematyce współczesnej. Wybrane zagadnienia. Izabelin: Świat LiterackiGoogle Scholar logo with link to Google Scholar
Grzybowski, Przemysław. 2008. Edukacja międzykulturowa — przewodnik. Pojęcia — literatura — adresy. Kraków: Impuls.Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 2016. Edukacja międzykulturowa — konteksty. Od tożsamości po język międzynarodowy. Kraków: Impuls.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Janion, Maria. 2022. Niesamowita słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury. Kraków: Wydawnictwo LiterackieGoogle Scholar logo with link to Google Scholar
Janus-Sitarz, Anna (ed). 2004. Przygotowanie ucznia do odbioru różnych tekstów kultury. Kraków: Universitas.Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 2014. Edukacja literacka wobec dylematów wielokulturowości i inności. In Edukacja polonistyczna wobec Innego, Anna Janus-Sitarz (ed), 15–29. Kraków: Universitas.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Kalaga, Wojciech (ed). 2006. Dylematy wielokulturowości. Kraków: Universitas.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Kapuściński, Ryszard. 2008. The Other. Translated from Polish by Antonia Lloyd-Jones. London: Verso.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Kingsley, Patrick. 2017. Nowa Odyseja. Opowieść o kryzysie uchodźczym w Europie. Translated from English by Aleksandra Paszkowska. Warszawa: Krytyka Polityczna.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Kłoskowska, Antonina. 1990. Kultura narodowa i narodowa identyfikacja. In Oblicza polskości, Antonina Kłoskowska (ed), 12–36. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Kopaliński, Władysław. 2006. Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Wydawnictwo Bellona.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Kostecka, Weronika. 2017. Dziwne — odmienne — obce. Dziecko jako Inny we współczesnej polskiej prozie dziecięcej i młodzieżowej. Literaria Copernicana 3(23): 91–109. Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 2021. Czym jest wielokulturowa literatura dziecięca i młodzieżowa i jak ją badać? Propozycje metodologiczne z perspektywy literaturoznawczej w kontekście polskim. Wielogłos 1(47): 123–149. Google Scholar logo with link to Google Scholar
Koszewska, Katarzyna (ed). 2001. Zrozumieć innych, czyli jak uczyć o uchodźcach. Warszawa: Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Kristeva, Julia. 1982. Power of Horror: An Essay on Abjection. Translated from French by Leon S. Roudiez. New York: Columbia University Press.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Kymlicka, Will. 1998. Finding Our Way: Rethinking Ethnocultural Relations in Canada. Oxford: Oxford University Press.Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 2007. Multicultural Odysseys: Navigating the New International Politics of Diversity. Oxford: Oxford University Press. Google Scholar logo with link to Google Scholar
Levinas, Emmanuel. 1998. Całość i nieskończoność. Translated from French by Małgorzata Kowalska. Introduction by Barbara Skarga. Warszawa: PWNGoogle Scholar logo with link to Google Scholar
Michułka, Dorota & Gregorowicz, Łukasz. 2021. Ja — Inny: Aspekty wielokulturowości we współczesnej literaturze dla dzieci i młodzieży jako polemika ze “strefą ciszy” (teoria czytania empatycznego i praktyka odbioru). In Lekcja POLSKI(ego): Praktyki edukacyjne wobec niepokojów XXI wieku. Vol. 1: Narracje tożsamościowe w edukacji polonistycznej, Aneta Gis, Krzysztof Koc, Maria Kwiatkowska-Ratajczak & Mirosław Wobalis (eds), 511–530. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Michułka, Dorota & Olszewska, Bożena. 2006. Polishness or Europeness? Adaptations of the Classics in Polish Textbooks after 1999. Interlitteraria 11: 267–281.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Mitosek, Zofia. 1974. Literatura i stereotypy. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Niesporek-Szamburska, Bernadetta & Wójcik-Dudek, Małgorzata (eds). 2014. Wyczytać świat — międzykulturowość w literaturze dla dzieci i młodzieży. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Nikitorowicz, Jerzy. 2005. Kreowanie tożsamości dziecka. Wyzwania edukacji międzykulturowej. Gdańsk: GWP.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Nowak-Dziemianowicz, Mirosława. 2016. Walka o uznanie w narracjach. Jednostka i wspólnota w procesie poszukiwania tożsamości. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Nussbaum, Martha. 2012. The New Religious Intolerance: Overcoming the Politics of Fear in an Anxious Age. Cambridge, MA & London: Harvard University Press.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Nycz, Ryszard. 2017. Nowa humanistyka w Polsce: kilka bardzo subiektywnych obserwacji, koniektur, refutacji. Teksty Drugie 1: 18–40. [URL] (accessed 10 December 2021). Google Scholar logo with link to Google Scholar
Papuzińska, Joanna. 1996. Dziecko w świecie emocji literackich. Warszawa: SBP.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Shavit, Zohar. 1994. Poetics of Children’s Literature. Athens, GA: University of Georgia Press.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Świerczyńska-Jelonek, Danuta. 2011. Baśniowość i antropologiczna wrażliwość współczesnej obyczajowej i psychologicznej literatury młodzieżowej. In Sztuka dla dziecka. Tradycja we współczesności, Grzegorz Leszczyński (ed), 153–176. Poznań: Centrum Sztuki Dziecka.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Taylor, Charles. 1989. Sources of the Self: The Making of Modern Identity. Cambridge, MA: Harvard University Press.Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 1992. Ethics of Authenticity. Cambridge, MA: Harvard University Press. Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 1994. The Politics of Recognition. In Multiculturalism: Examining the Politics of Recognition, Amy Gutmann (ed), 25–73. Princeton: Princeton University Press. Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 2010. Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej. Translated by Marcin Gruszczyński, Olgierd Latek, Aleksandra Lipszyc, Agnieszka Michalak, Aleksandra Rostkowska, Magdalena Rychter & Łukasz Sommer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Triandis, Harry C. 1993. Culture and Social Behavior. New York: McGraw-Hill Book Company.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Walicki, Andrzej. 2009. Naród. Nacjonalizm. Patriotyzm. Kraków: Universitas.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Wójcik-Dudek, Małgorzata. 2019. Homo migrans. Miejsce literatury dla dzieci i młodzieży w edukacji empatii. Postscriptum Polonistyczne 24(2): 31–50. Google Scholar logo with link to Google Scholar
. 2021. Pamięć domu. Polska literatura dla dzieci o migracjach. Filoteknos 12: 111–121.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Ziętek-Maciejczyk, Ewa & Cieliczko, Paweł (eds). 2006. Literatura zaangażowana — koncepcje, programy, realizacje. Czy potrzebna nowa definicja? Warszawa: IBL PAN.Google Scholar logo with link to Google Scholar
Mobile Menu Logo with link to supplementary files background Layer 1 prag Twitter_Logo_Blue