Consistency of Turkish zoological terminology with scientific literature

The objective of this study is to examine the compatibility of zoology-related terms in the Turkish Dictionary with contemporary scientific literature and to evaluate the adequacy of dictionary resources in representing emerging scientific disciplines. Despite the established role of terminology in scientific literature and knowledge sharing, sufficient research has not been conducted on the extent to which dictionaries include vocabulary specific to particular fields. In this context, the study is considered useful for interventions related to corpus planning of Turkish vocabulary. A qualitative case study design was employed to identify 520 entries classified in the zoology category of the Turkish Dictionary. The entries in the zoology category were analyzed and compared with frequently used keywords identified through bibliometric analysis of publications in national and international databases, including the Web of Science. The results of the study indicate that the Turkish Dictionary adequately represents the fundamental concepts in zoology; however, it only partially covers the terminology used in international publications originating in Turkey. Notable gaps were identified in both established and emerging areas, particularly taxonomy and biodiversity, molecular genetics, biotechnology, and environmental terminology. These findings underscore the need to update national dictionaries systematically and to enhance collaboration between lexicographers and field experts. This study contributes to corpus planning research by providing empirical evidence on the relationship between national lexicographic resources and contemporary scientific usage. The findings also have implications for the systematic standardization and updating of scientific Turkish.

Bu çalışmanın amacı, Türkçe Sözlük’teki zooloji ile ilgili terminolojinin güncel bilimsel literatürle uyumluluğunu incelemek ve sözlükteki terimsel söz varlığının bilimsel disiplinleri temsil etme yeterliliğini değerlendirmektir. Terimlerin bilimsel literatür ve bilgi iletişimindeki yerleşik rolüne rağmen, sözlüklerin disiplinlere özgü kelime dağarcığını ne oranda temsil ettiği üzerine yeterince araştırma yapılmamıştır. Bu bağlamda çalışmanın Türkçe söz varlığına yönelik korpus planlaması çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Türkçe Sözlük’teki zooloji kategorisinde sınıflandırılan sözcükleri belirlemek için nitel bir vaka çalışması tasarımı kullanılmıştır. Zooloji kategorisindeki maddeler analiz edilmiş ve Web of Science dahil olmak üzere ulusal ve uluslararası veritabanlarındaki yayınların bibliyometrik analizi yoluyla belirlenen sık kullanılan anahtar kelimelerle karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonuçları, Türkçe Sözlüğün zoolojideki temel kavramları 520 madde ile yeterince temsil ettiğini; ancak Türkiye adresli uluslararası yayınlarda tercih edilen terminolojiyi yalnızca kısmen kapsadığını göstermektedir. Başta taksonomi ve biyoçeşitlilik, moleküler genetik, biyoteknoloji ve çevre terminolojisi olmak üzere, gerek köklü gerekse yeni ortaya çıkan alanlarda önemli boşluklar saptanmıştır. Bu sonuçlar, ulusal sözlüklerin sistematik olarak güncellenmesi ve sözlükbilimciler ile alan uzmanları arasındaki işbirliğinin artırılması ihtiyacını vurgulamaktadır. Bu çalışma, ulusal sözlükbilimsel kaynaklar ile güncel bilimsel dil kullanımı arasındaki ilişkiye dair ampirik kanıtlar sunarak derlem planlaması araştırmalarına katkı sağlamaktadır. Bulgular ayrıca bilimsel Türkçenin sistematik olarak standartlaştırılması ve güncellenmesi açısından da önem taşımaktadır.

La celo de tiu ĉi studo estas ekzameni la kongruecon de zoologiaj terminoj en la Turka Vortaro kun la nuntempa scienca literaturo kaj taksi la adekvatecon de vortaraj rimedoj por reprezenti aperantajn sciencajn disciplinojn. Malgraŭ la establita rolo de terminologio en scienca literaturo kaj scio-interŝanĝo, ne sufiĉe da esplorado estis farita pri tio, kiom amplekse vortaroj inkluzivas la vortprovizon specifan al apartaj fakoj. En tiu ĉi kunteksto, la studo estas konsiderata utila por intervenoj rilataj al korpusplanado de la turka vortprovizo. Kvalita studokaza dezajno estis uzata por identigi 520 enirojn klasifikitajn en la zoologia kategorio de la Turka Vortaro. La eniroj en la zoologia kategorio estis analizitaj kaj komparitaj kun ofte uzataj ŝlosilvortoj identigitaj per bibliometria analizo de publikigaĵoj en naciaj kaj internaciaj datumbazoj, inkluzive de la Web of Science. La rezultoj de la studo indikas, ke la Turka Vortaro adekvate reprezentas la fundamentajn konceptojn en zoologio; tamen ĝi nur parte kovras la terminologion uzatan en internaciaj publikigaĵoj el Turkio. Rimarkindaj mankoj estis trovitaj en kaj establitaj kaj novaj kampoj, precipe en taksonomio kaj biodiverseco, molekula genetiko, bioteknologio kaj terminologio pri medio. Tiuj ĉi rezultoj substrekas la bezonon sisteme ĝisdatigi naciajn vortarojn kaj plifortigi la kunlaboron inter leksikografoj kaj fakuloj. Tiu ĉi studo kontribuas al korpusplanada esplorado, provizante empirian pruvon pri la rilato inter naciaj leksikografiaj rimedoj kaj nuntempa scienca uzado. La rezultoj ankaŭ havas implicojn por la sistemeca normigado kaj ĝisdatigo de la scienca turka lingvo.