Article published In:
TargetVol. 21:1 (2009) ► pp.30–57
Polish metaphorical perceptions of the translator and translation
The paper offers a comprehensive overview of the Polish metaphorics of translation. It starts by examining the Polish linguistic image of translating, followed by a survey of metaphorical descriptions of the translator and translation from the 18th century, representing the pre-scientific era in reflection on translation. Most attention is devoted to metaphors found in contemporary Polish discourse on translation, centered around: (1) the nature of translation; (2) the relationship between the source and target text, and between the author and translator; and (3) the role of the translator. It is demonstrated that the Polish context offers a rich repertoire of metaphorical depictions of translating, which reflects its distinctive historical and cultural setup.
Article outline
- 1.Introduction
- 2.The Polish linguistic image of translating
- 2.1
Tłumaczyć, tłumaczenie, tłumacz (‘To translate, translation, translator’)
- 2.2
Przekładać, przekład, przekładacz (‘To translate, translation, translator’)
- 3.Metaphorical representations of the translator and translation in the 18th century
- 3.1The nature of translation
- 3.2The relationship between original text and its translation
- 3.3The relationship between author and translator
- 4.Metaphors in contemporary Polish discourse on translation
- 4.1The nature of translation
- 4.2The relationship between original and translation and between author and translator
- 4.3The role of the translator
- 5.Conclusion
- Notes
-
Bibliography
-
References
References (87)
Bibliography
Corpus
a. Dictionaries:
Bańkowski, Andrzej. 2000. Etymologiczny słownik języka polskiego. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Linde, Samuel Bogumił. 1859. Słownik języka polskiego, Lwów: Ossolineum.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Mayenowa, Maria Renata, ed. 2003. Słownik polszczyzny XVI wieku. Warszawa: Polska Aka demia Nauk.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Doroszewski, Witold, ed. 1958–1969. Słownik języka polskiego (in 11 volumes). Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Szymczak, Mieczysław, ed. 1978. Słownik języka polskiego (in 3 volumes). Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Urbańczyk, Stanisław, ed. 1982. Słownik staropolski. Wrocław et. al.: Polskie Wydawnictwo Nau kowe.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Dunaj, Bogusław, ed. 1999. Słownik współczesnego języka polskiego. Warszawa: Wilga.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Dubisz, Stanisław, ed. 2006. Uniwersalny słownik języka polskiego PWN. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Karłowicz, Jan, Adam Kryński and Władysław Niedźwiedzki. 1912. Słownik języka polskiego. Warszawa: Kasa im. Mianowskiego.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Zdanowicz, Aleksander et al.. 1861. Słownik języka polskiego. Wilno: Maurycy Orgelbradt.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
b. Anthologies and collections:
Balcerzan, Edward and Ewa Rajewska, eds. 2007. Pisarze polscy o sztuce przekładu 1440–2005.
Antologia
. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Balcerzan, Edward, ed. 1977. Pisarze polscy o sztuce przekładu 1440–1974. Antologia. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Boy-Żeleński, Tadeusz. 1919. “Tłumaczenie jako kariera.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 124–125.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Boy-Żeleński, Tadeusz. 1920. “Myślałem ich myślą, śmiałem się ich śmiechem.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 126.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Czartoryski, Adam Kazimierz. 1801. “Błąkać się bez przewodnika.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 71–72.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Czerniawski, Adam. 1995. “Przekład poezji: teoria i praktyka.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 371–376.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Fijałkowski, Marcin. 1790. “O geniuszu, guście, wymowie.” Teresa Kostkiewiczowa and Zbigniew Goliński, eds. 1993. Oświeceni o literaturze, vol. 11. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe. 431–475.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Flukowski, Stefan. 1972. “Materia literacka i muzyczna.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 256.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Hertz, Paweł. 1955. “O tłumaczeniu ksiąg.”
Rusinek 1955
. 207–230. ![DOI logo](https://benjamins.com/logos/doi-logo.svg)
![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Iłłakowiczówna, Kazimiera. 1951. “Parę nieodpowiedzialnych słów o przypadkowych tłumaczeniach.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 209–211.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Jastrun, Mieczysław. 1973. “O przekładzie jako o sztuce słowa.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 261–269.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Kamieńska, Anna. 1975. “Pochwała niemożliwości.”
Pollak 1975
. 133–138.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Kopacki, Andrzej. 2000. “Piękne posłuszeństwo i zadłużenie.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 418–419.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Krasicki, Ignacy. 1772. “O przekładaniu ksiąg.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 55–56.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Krasicki, Ignacy. 1803. “O tłumaczeniu ksiąg.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 56–59.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Kurecka, Maria. 1975. “Próby.”
Pollak 1975
. 167–173.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Łukosz, Jerzy. 2004. “Czy autor powinien się wtrącać?”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 459–463.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Łuszczykiewicz, Piotr. 2000. “Przekład jako plagiat?”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 420–421.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Niemojowski, Jerzy. 1968. “Siedem zasad.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 229–230.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Osiński, Ludwik. 1818–1830. “O potrzebie, ważności w literaturze i warunkach przekładów.”
Balcerzan 1977
. 108–112.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Parandowski, Jan. 1955. “O znaczeniu i godości tłumacza.”
Rusinek 1955
. 11–20.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Parandowski, Jan. 1975. „Autor i tłumacz.”
Pollak 1975
. 253–260. ![DOI logo](https://benjamins.com/logos/doi-logo.svg)
![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Pollak, Seweryn, ed. 1975. O sztuce tłumaczenia II1. Wrocław: Ossolineum.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Potocki, Stanisław. “O wymowie i stylu.” Teresa Kostkiewiczowa and Zbigniew Goliński, eds. 1995. Oświeceni o literaturze. vol. 21, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe. 65–114.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Potocki, Stanisław. 1815–1816. “Czym jest przekładanie, i stosowne do niego uwagi i przypisy.”
Balcerzan 1977
. 100–104.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Przybylak, Feliks. 1997. “Wymiar tłumaczenia.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 385–387.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Ratajczak, Józef. 1968. “O tłumaczeniu.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 234–236.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Różewicz, Tadeusz. 1962. “Szafarz Pożywnej Treści Poezji.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 214.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Rusinek, Michał, ed. 1955. O sztuce tłumaczenia I. Wrocław: Ossolineum.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Sandauer, Artur. 1955. “Troski tłumacza.”
Rusinek 1955
. 343–346.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Słowacki, Euzebiusz. 1826. “O przekładaniu z obcych języków na ojczysty.”
Balcerzan 1977
. 127–135.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Stiller, Robert. 1977. “Przekład jako własność niczyja.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 304–307.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Strasburger, Janusz. 1971. “Z warsztatu tlumacza.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 248–251.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Szmydtowa, Zofia. 1955. “Czynniki rodzime i obce w przekładzie literackim.”
Rusinek 1955
. 111–126.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Truchanowski, Kazimierz. 1955. “O tłumaczu i jego roli.”
Rusinek 1955
. 367–381.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Tulli, Magdalena. 2001. “Milimetr and tekstem.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 432–433. ![DOI logo](https://benjamins.com/logos/doi-logo.svg)
![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Tuwim, Julian. 1950a. “Czterowiersz na warsztacie.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 135–145.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Tuwim, Julian. 1950b. “Traduttore—traditore.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 151–167.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Waczków, Józef. 1971. “Ktoś w rodzaju inscenizatora.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 255–256.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Waczków, Józef. 1998. “Pisarze-wielowarsztatowcy, czyli tłumacze.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 391–397.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Wat, Aleksander. 1983.“O przetłumaczalności utworów poetyckich.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 317–321.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Ważyk, Adam. 1949. “O tłumaczeniu wierszy rosyjskich.”
Balcerzan and Rajewska 2007
. 173–177.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Ważyk, Adam. 1975. “Przygody i doświadczenia.”
Pollak 1975
. 323–346. ![DOI logo](https://benjamins.com/logos/doi-logo.svg)
![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
c. Other sources:
Balcerzan, Edward, ed. 1984. Wielojęzyczność literatury i problemy przekładu artystycznego. Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich—Wydawnictwo.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Barańczak, Stanisław. 1994. Ocalone w tłumaczeniu. Poznań: Wydawnictwo a5.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Bednarczyk. Anna. 2002. “ O radości układania klocków Lego.” Maria Filipowicz-Rudek and Jadwiga Konieczna-Twardzikowa, eds. Między Oryginałem a Przekładem, vol. VII, 2002. 261–270.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Davies, Norman. 2003. “Preface.” Elżbieta Tabakowska. 2003. O przekładzie na przykładzie. Kraków: Znak. 6–16.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Dedecius, Karl. 1974. Notatnik tłumacza. Kraków: Wydawnictwo Literackie.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Fornelski, Piotr. 1997. “Literackie biuro podróży.” Jadwiga Konieczna-Twardzikowa, Maria Filipowicz-Rudek and Ewa Stoch, eds. Między Oryginałem a Przekładem, vol. III1, 1997. 90–96.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Garewicz, Jan. 1984. “O konsekwencjach przekładu pewnej metafory: pan i niewolnik.”
Balcerzan 1984
. 121–129.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Jarniewicz, Jerzy. 2002. “Tłumacz jako twórca kanonu.” Roman Lewicki, ed. Przekład—język—kultura. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii-Curie Skłodowskiej, 2002. 35–42.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Kapuściński, Ryszard. 2007. “Tłumacz—postać XXI wieku.” Podroże z Ryszardem Kapuścińskim, Kraków: Znak, 2007. 7–16.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Skibińska, Elżbieta. 2008. Kuchnia tłumacza. Kraków: Universitas.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Święch Jerzy. 1984. “Przekłady i autokomentarze.”
Balcerzan 1984
. 45–66.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
References
Bakuła, Bogusław. 2006. “Kolonialne i postkolonialne aspekty polskiego dysursu kresoznawczego (zarys problematyki).” Teksty Drugie 6 (102). 11–33.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Balcerzan, Edward. 2007 “Metafory, które wiedzą czym jest tłumaczenie.” Włodzimierz Bolecki, Elżbieta Dąbrowska, eds. Z dziejów form artystycznych w literaturze polskiej, vol. 87: Literatura i wiedza, Instytut Badań Literackich. 144–155.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Casanova, Pascale. 2002 “Consécration et accumulation de capital littéraire.” Actes de la recherche en sciences sociales 1441. 7–20.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Cavanagh, Clare. 2003. “Postkolonialna Polska. Biała plama na mapie współczesnej teorii.” Teksty Drugie 2–3 (80–81). 60–71.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Chamberlain, Lori. 1988/2000. “Gender and the Metaphorics of Translation.” Lawrence Venuti, ed. The Translation Studies Reader. London-New York: Routledge, 2000. 314–329.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
D’hulst, Lieven. 1993. “Observations sur l’expression figurée en traductologie française (XVIIIe– XIXe siècles).” TTR: traduction, terminologie, rédaction 6 :1. 83–111. ![DOI logo](https://benjamins.com/logos/doi-logo.svg)
![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
D’hulst, Lieven. 1995 “Pour une historiographie des théories de la traduction: questions de méthode”, TTR: traduction, terminologie, rédaction, 8 : 1. 13–33. ![DOI logo](https://benjamins.com/logos/doi-logo.svg)
![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Dmitruk, Krzysztof Maria. 2005. “Przekład w kulturze literackiej polskiego oświecenia. Prowizorium dokumentacyjne.” Joanna Rusin and Kazimierz Maciąg, eds. Literatura i jej konteksty, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2005. 34–45.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Fiut, Aleksander. 2003. “Polonizacja? Kolonizacja?” Teksty Drugie 6 (84). 150–156.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Heilbron, Johan. 1999 “A Sociology of Translation.” European Journal of Social Theory, no. 2(4). 429–444.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Hermans, Theo. 1985. “Images of Translation. Metaphor and Imagery in the Renaissance Discourse on Translation.” Theo Hermans, ed. The Manipulation of Literature. Studies in Literary Translation. London: Croom Helm. 103–136.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Jakobson, Roman. 1959/2000. “On Linguistic Aspects of Translation.” Lawrence Venuti, ed. The Translation Studies Reader. London-New York: Routledge, 2000. 113–118.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Lakoff, George and Mark Johnson. 1980. Metaphors We Live By. Chicago-London: The University of Chicago Press.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Levý, Jiři. 1967/2000. “Translation as a Decision Process.” Lawrence Venuti, ed. The Translation Studies Reader. London-New York: Routledge, 2000. 148–159.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Nida, Engene and Charles Taber. 1969. The Theory and Practice of Translation. Leiden: Brill.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Round, Nicholas. 2005. “Translation and its metaphors: the (N+1) wise men and the elephant.” SKASE 1:1. 47–69.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Sinko, Zofia. 1968. Powieść zachodnioeuropejska w kulturze literackiej polskiego Oświecenia, Wrocław: Ossolineum.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Skibińska, Elżbieta and Małgorzata Misiak. 2007. “Języki mniejszości etnicznych a przekład. Wokół polskich i francuskich przekładów poezji łemkowskiej.” Teksty Drugie 4 (106). 73–95.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Tabakowska, Elżbieta. 1998. “The Polish Tradition.” Mona Baker, ed. Routledge Encyclopedia of Translation Studies. London-New York: Routledge. 523–532.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Tymoczko, Maria. 1999. “Post-colonial writing and literary translation.” Susan Bassnett and Harish Trivedi, eds. Post-colonial Translation. Theory and practice. London: Routledge. 19–40.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Wnęk, Jan. 2006. Polskie przekłady literatury zagranicznej 1918–1939. Kraków: Wydawnictwo MCDN.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Ziętarska, Jadwiga. 1969. Sztuka przekładu w poglądach literackich polskiego Oświecenia. Wrocław: Ossolineum.![Google Scholar](https://benjamins.com/logos/google-scholar.svg)
Cited by (3)
Cited by three other publications
Kuznik, Anna
2016.
La traduction comme travail : perspectives croisées en ergonomie, sociologie et traductologie.
ILCEA :27
![DOI logo](//benjamins.com/logos/doi-logo.svg)
Grabowska, Monika
2012.
Réflexion sur la consécration par la traduction.
Traduire :226
► pp. 59 ff.
![DOI logo](//benjamins.com/logos/doi-logo.svg)
This list is based on CrossRef data as of 10 july 2024. Please note that it may not be complete. Sources presented here have been supplied by the respective publishers.
Any errors therein should be reported to them.